Beniamin Pogoda

Warianty tekstowe Nowego Testamentu

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 09 czerwca 2017 | Obszar - na Północ

Warianty tekstowe Nowego Testamentu

Dziś na warsztacie fragment z Ewangelii Św. Jana, r. 1:18. „Jednorodzony Syn” jak podaje Biblia Gdańska, czy też „Jednorodzony Bóg”, jak czytamy we współczesnych przekładach. 

W tekstach greckich – daleko posunięta rozbieżność. Dwa najstarsze pergaminowe kodeksy, tzw. uncjalne (nazwa od wielkich liter alfabetu greckiego, którymi je spisano), mianowicie: Kodeks Synajski oraz równie dawny Kodeks Watykański (oba z IV stulecia po Chrystusie) mają: „Jednorodzony Bóg”.

Czy ciąg dalszy nastąpi?

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 10 lutego 2017 | Obszar - Wiadomości Recenzje

Fredrick Zydek „Ch. T. Russell – jego życie i czasy”

Czy ciąg dalszy nastąpi?

Ciekawa książka – im dłużej czytałem, tym wciągała mnie bardziej. Wydawcom – Fundacji „Straż” należą się podziękowania za tak trafną inicjatywę, tłumaczowi – za pracę, ale najwięcej uznania oddać trzeba Autorowi. Parafrazując jego słowa* – biografia, którą F. Zydek napisał, jest najlepszym przykładem tego, co potrafi sumienny historyk kierujący się wolnością myśli oraz rozumienia wiary. Nie zapominajmy, że Fredrick Zydek jako chrześcijanin był nie badaczem Pisma Świętego, ale metodystą.

„Cząstkowa jest nasza wiedza...”

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 16 grudnia 2016 | Obszar - na Północ

„Cząstkowa jest nasza wiedza...”

(I Kor. 13:9)

Czy możliwym jest wypracowanie jednolitego rozumienia słów świętego Pawła o zmartwychwstaniu (1 Kor. 15:51 – zob. ePatmos z 9 grudnia 2016 r. Czy wszyscy będziemy przemienieni?), czy też pozostać musimy przy tezie zawartej w tytule?

Modlitwa i westchnienie

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 22 kwietnia 2016 | Obszar - na Wschód

Modlitwa i westchnienie

Właściwie tytuł powinien brzmieć: Melodia “Westchnienia” *. Mamy bowiem nuty do pieśni o tym tytule, nadesłane przez Daniela Kaletę; publikujemy je w załączonej ilustracji. A skoro tak szczęśliwie odnalazł się zapis nutowy, pytamy czytelników - może wiecie, kto jest autorem innego tekstu, znanego jako Modlitwa i westchnienie „Modlitwa komandora”? Tekst ten, znaleziony jakoby w kabinie za mostkiem kapitańskim na statku „Queen Elisabeth”, polecamy Waszej uwadze. Fakt, że jest on anonimowy, z pewnością nie umniejsza jego wartości.

Nie tylko Bułat...

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 01 kwietnia 2016 | Obszar - na Wschód

Nie tylko Bułat...

Wielkanocny tekst Eli Dziewońskiej obudził wspomnienia. Śpiewało się w tamtych, 60-tych i 70-tych latach, rzewne i poważne teksty. Nawet sam Czesław Niemen, może największa śpiewacza znakomitość owych czasów, miał swój wielki autorski utwór „Dziwny jest ten świat”, na poły świecki, na poły religijny.

Wielkanoc oczami Prusa

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 25 marca 2016 | Obszar - na Północ

JAK WIDZIAŁ WIELKANOC PAN ALEXANDER GŁOWACKI

Wielkanoc oczami Prusa

W tym (2016) roku Wielkanoc w kalendarzu kościelnym wypada o cały miesiąc wcześniej, niż Święto Pesach w kalendarzu hebrajskim. My, badacze Pisma Świętego, obchodzimy więc Pamiątkę Wieczerzy Pańskiej prawie 4 tygodnie po katolickiej Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Nastręcza to nam pewną niezręczność; próbą jej ominięcia niechaj będzie spojrzenie na katolicki Wielki Tydzień oczami Bolesława Prusa.

Marcin Luter - Ostatnie lata

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 20 marca 2015 | Obszar - na Zachód

(65) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Ostatnie lata

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Upływ czasu przynosił Lutrowi coraz więcej rozczarowań. Spodziewał się, że inni pójdą jego śladem, że dzięki Słowu, któremu on tak zaufał, przeżyją swe nawrócenie, przemianę serca –  metanoię, jego wielkie odkrycie. Znalazło się takich niewielu.

Marcin Luter - Rozłamy i konflikty (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 13 marca 2015 | Obszar - na Zachód

(64) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Rozłamy i konflikty (2)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

(ŻYDZI I ANABAPTYŚCI)

Biegliście dobrze; któż wam przeszkodził być posłusznymi prawdzie (Gal. 5:7)

Luter uwikłał się w konflikt nie tylko z Zwinglim. Zaledwie powrócił z  Wartburga do Wittenbergi, a już musiał toczyć spór z radykałami. Przystał do nich jego uniwersytecki kolega Jędrzej Karlstadt, który w końcu opuścił Wittenbergę i osiadł w malej miejscowości Orlamünde; mimo względów i przyjacielskich gestów, jakie okazywał mu Luter, Karlstadt stał się jego zaciętym przeciwnikiem.

Marcin Luter - Rozłamy i konflikty (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 06 marca 2015 | Obszar - na Zachód

(63) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Rozłamy i konflikty (1)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

(ERAZM Z ROTTERDAMU I ULRICH ZWINGLI)

Około 1525 roku Luter wdał się w spór z samym księciem humanistów”, Erazmem z Rotterdamu. Początkowo nic nie zapowiadało konfliktu – Luter z dorobku Erazma czerpał pełnymi garściami, a Erazm odnosił się doń życzliwie i nawet po trosze wspierał. W konserwatywnych kręgach kościelnych uważano nawet, że Erazm jest ukrytą sprężyną działań Lutra; to akurat wcale nie było prawdą.

Marcin Luter - Saska Reformacja

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 27 lutego 2015 | Obszar - na Zachód

(62) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Saska Reformacja

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Klęska 1525 roku ograniczyła działalność Lutra do elektorskiej Saksonii. Oczywiście, wpływ jego sięgał daleko poza granice saskiego elektoratu, ale tylko tam mógł teraz swą pracę prowadzić osobiście. Sprzyjał mu nowy elektor Jan Stały, chociaż nie był on władcą na miarę swego starszego brata, zmarłego księcia Fryderyka Mądrego.

Marcin Luter - Doktor Luter i Pani Lutrowa

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 20 lutego 2015 | Obszar - na Zachód

(61) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Doktor Luter i Pani Lutrowa

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

(Przypowieści 31:10)

W tych gorących, a tragicznych dniach wojny chłopskiej Luter znów dokonał przewrotu – tym razem najzupełniej osobistego. Skutkiem jego nauczania był rozpad życia zakonnego; mnisi i mniszki masowo opuszczali klasztory. Zdarzyło się właśnie, że z klasztoru panien cystersek w Nimbschen, 30 km od Lipska, uciekło dwanaście zakonnic.

Marcin Luter - Wojna chłopska w Niemczech (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 13 lutego 2015 | Obszar - na Zachód

(60) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Wojna chłopska w Niemczech (2)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Przebieg walk był wszędzie podobny, jak pod Frankenhausen. Zmasowane ataki gromad chłopskich, źle skoordynowane i bezładne – chyba, że dowodzili dawni najemni piechurzy – potem umiejętna kontrakcja wojsk książęcych, rozpaczliwy opór chłopów, w końcu klęska i rzeź. Zemsta wielkich panów potrafiła być straszna. Nie potrafił temu przeciwdziałać Luter, który poniósł wtedy pierwszą wielką porażkę.

Marcin Luter - Bój pod Frankenhausen

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 06 lutego 2015 | Obszar - na Zachód

(59) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Bój pod Frankenhausen

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Müntzer działał najpierw w Zwickau, wspólnie z sukiennikiem Storchem i innymi radykałami; łączyło ich przekonanie, że ważne jak Biblia, a nawet ważniejsze od niej, są wizje i objawienia, których doznawali. Mieszczanie tamtejsi uznali go za niebezpiecznego podżegacza i wygnali z Zwickau.

Marcin Luter - Wojna chłopska w Niemczech (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 30 stycznia 2015 | Obszar - na Zachód

(58) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Wojna chłopska w Niemczech (1)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Powstania ludowe wybuchały wielokrotnie w feudalnej Europie. Gdy wzmagał się ucisk, a nikt nie chciał słuchać skarg i bronić ciemiężonych chłopów, za broń chwytali oni sami. Przyczyny były wszędzie podobne. Wojna domowa, która w XVII stuleciu spustoszy Rzeczpospolitą Polsko-Litewską i przyprawi ją o upadek, też będzie wielką rebelią ukraińskiego chłopstwa. Pisze o tej wojnie jej naoczny świadek:

Marcin Luter - Wittemberskie zamieszanie

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 23 stycznia 2015 | Obszar - na Zachód

(57) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Wittemberskie zamieszanie

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Uzbrojony w gotowy przekład Nowego Testamentu, ów „oręż, którym walczymy”, Luter – wbrew woli elektora saskiego - opuścił Wartburg. Na przedwiośniu, w marcu 1522 roku, znów pojawił się w Wittenberdze. Wracał do miejsca, które dobrze znał – lecz od czasu sejmu w Wormacji sytuacja wewnątrz Niemiec zmieniła się tak bardzo, że powrót do Wittenbergi był faktycznie podróżą w nieznane. Czekało go tam mnóstwo żmudnej pracy; podołał jej, choć – być może – apogeum swych osiągnięć miał już Luter za sobą.

Marcin Luter - Luter tłumaczy Biblię (3)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 16 stycznia 2015 | Obszar - na Zachód

(56) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Luter tłumaczy Biblię (3)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Wybiegnijmy tu nieco w przyszłość – na tym, czego dokonał w Wartburgu, Luter nie poprzestał. Tekst niemiecki Nowego Testamentu poddawał nieustannym poprawkom, a czekał go jeszcze przekład Starego Przymierza – wyzwanie daleko większe. Świadom tych trudności, sam nie chciał się tego podjąć, lecz zatrudnił grono współpracowników.

Marcin Luter - Luter tłumaczy Biblię (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 09 stycznia 2015 | Obszar - na Zachód

(55) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Luter tłumaczy Biblię (2)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Przekład Lutra stał się kamieniem milowym w dziejach tłumaczeń Biblii, i to nie tylko w krajach języka niemieckiego. Wzorowała się na nim nawet przeciwna Lutrowi strona katolicka, a współczesny język niemiecki w dużym stopniu ukształtował się na tym przekładzie.

Marcin Luter - Luter tłumaczy Biblię (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 02 stycznia 2015 | Obszar - na Zachód

(54) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Luter tłumaczy Biblię (1)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

W grudniu 1521 roku Luter, potajemnie i w przebraniu, odwiedził Wittenbergę. Było to aż nazbyt ryzykowne i zostało na dworze saskim źle przyjęte. W Wittenberdze Luter spotkał się z przyjaciółmi, wśród nich – z Filipem Melanchtonem; ci ostatecznie przekonali go, jak bardzo potrzebny jest przekład Biblii na język niemiecki. Zaraz po powrocie na Wartburg Luter wziął się więc ostro do pracy.

Marcin Luter - Magnificat

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 19 grudnia 2014 | Obszar - na Zachód

(53) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Magnificat

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Zanim jednak Luter rozpoczął swą wielką pracę nad przekładem Biblii, napisał nieobszerny komentarz do pewnego fragmentu z Ewangelii. Właściwie dokończył go teraz i uzupełnił, bo zaczął go pisać jeszcze przed wezwaniem na Sejm Rzeszy w Wormacji; z oczywistych względów musiał tego naówczas zaprzestać. Był to hymn pochwalny z 1 rozdziału Ewangelii św. Łukasza, wersety 46-55, znany jako „Magnificat” – uroczysta pieśń kościelna, śpiewana podczas wieczornych nabożeństw.

Marcin Luter - Na zamku

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 12 grudnia 2014 | Obszar - na Zachód

(52) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Na zamku

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Przymusowe odosobnienie źle wpłynęło na brata Marcina; choć w klasztorze nawykł do samotności, tym razem trudno ją znosił, źle sypiał i narzekał na swe zdrowie. Poprawiło mu się, gdy mógł wreszcie – w szlacheckim przebraniu, z długimi włosami i brodą – choć trochę wyjrzeć na świat.

Marcin Luter - Edykt Wormacki

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 05 grudnia 2014 | Obszar - na Zachód

(51) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Edykt Wormacki

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Złożywszy przed sejmem Rzeszy to fałszywe przecież, a uroczyste oświadczenie, Fryderyk Mądry opuścił Wormację. W ślad za nim wyjechał inny elektor, książę Ludwik Wittelsbach, palatyn nadreński. Formalnie brakło więc quorum, nie przeszkodziło to wszakże cesarzowi w ogłoszeniu edyktu o banicji Lutra. Prócz cesarza, podpisali się pod nim także pozostali elektorzy.

Marcin Luter - Ucieczka

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 28 listopada 2014 | Obszar - na Zachód

(50) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Ucieczka

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Luter pozostał w Wormacji jeszcze kilka dni. Książęta Rzeszy wyprosili u cesarza, by przesłuchała go specjalnie w tym celu wybrana komisja. Oczywiście, nie dało to nic. Namawiał też Lutra do ustąpienia sam arcybiskup Trewiru Richard von Greiffenklau (jeden z siedmiu elektorów) – znowu na próżno.

Marcin Luter - Sejm Rzeszy w Wormacji (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 14 listopada 2014 | Obszar - na Zachód

(49) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Sejm Rzeszy w Wormacji (2)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

W swej kwaterze u joannitów Luter przygotowywał się na dzień następny. Zachował się arkusz z zapisanymi jego ręką notatkami: „W ustnej odpowiedzi” – pisał – „może zdarzyć się coś z nieostrożności, zbyt wiele lub zbyt mało, z naruszeniem mojego sumienia. I choćby wśród słów popłynęło, gdy...” – tu raptem urywa się pismo.

Marcin Luter - Sejm Rzeszy w Wormacji (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 07 listopada 2014 | Obszar - na Zachód

(48) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Sejm Rzeszy w Wormacji (1)

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

16 kwietnia 1521 roku Luter przybył do Wormacji. Witały go tłumy – był już kimś sławnym, osobą publiczną, powszechnie znaną, choć tylko ze słyszenia; teraz można go było zobaczyć. Osobliwy to był widok – wychudzony mnich w czarnym habicie, w asyście herolda Rzeszy z herbem cesarskim, otoczony zbrojnymi jeźdźcami w rycerskim rynsztunku.

Marcin Luter - Dwie bulle papieskie

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 24 października 2014 | Obszar - na Zachód

(47) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Dwie bulle papieskie

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Jan Eck po debacie lipskiej nie zagrzał zbyt długo miejsca w Niemczech. Udał się do Rzymu, gdzie działała komisja, pracująca nad tekstem bulli potępiającej Lutra. Dość powolną pracę komisarzy Eck znacznie przyśpieszył; gotowy tekst podpisał papież w maju 1520 r.

Marcin Luter - Pisma, broszury, ulotki

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 17 października 2014 | Obszar - na Zachód

(46) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Pisma, broszury, ulotki

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Po dyspucie lipskiej, a zwłaszcza po zapoznaniu się z nauką Husa, Luter nie uważał się więcej za związanego obietnicą milczenia. Zaczął pisać i publikować. Pisał dużo i szybko, z naprędce sporządzaną korektą – nim dobrze obsechł na kartach rękopisu inkaust, tekst trafiał pod prasę drukarską. Luter nigdy nie otrzymywał honorariów za swe publikacje, drukarze za to na nich się wzbogacili.

Marcin Luter - Cień Jana Husa

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 10 października 2014 | Obszar - na Zachód

(45) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Cień Jana Husa

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Publiczna debata trwała 17 dni. Przez pierwszy tydzień Eck spierał się z Karlstadtem, ale za głównego przeciwnika upatrzył sobie Lutra. Ten włączył się do dysputy w osobliwy sposób – wszedł na mównicę ozdobioną podobizną św. Marcina... z bukietem kwiatków, które z upodobaniem wąchał. Bukiecik ten w opowiadaniach, przekazywanych przez tych, którzy sami debaty nie widzieli, rozrósł się do rozmiarów wieńca, w jakim Luter rzekomo paradował po ulicach Lipska.

Marcin Luter - Dysputa w Lipsku

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 03 października 2014 | Obszar - na Zachód

(44) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Dysputa w Lipsku

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Zobowiązania danego Militzowi Luter dotrzymał. Zaniechał publicznych wystąpień i niczego nie wydawał drukiem, mimo to jego znaczenie stale rosło. Na uniwersytet w Witteberdze ściągali coraz to nowi studenci, zwabieni nie tylko nauką Lutra, ale też wykładami profesorów: starszego Jędrzeja Karlstadta i młodziutkiego (miał zaledwie 22 lata) Filipa Melanchtona – obu zaprzysięgłych stronników doktora Marcina.

Marcin Luter - Przekupstwo i dyplomacja

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 26 września 2014 | Obszar - na Zachód

(43) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Przekupstwo i dyplomacja

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

List adresowany był do “ukochanego syna, Marcina Lutra, profesora świętej teologii”. Papież bardzo jest rad, że Luter zdecydował się iść na ustępstwa. Wiele błędów bowiem można naprawić. “Nie śmierć grzesznika - mówi Pan – mnie cieszy, ale jego nawrócenie i życie w uwolnieniu od grzechów”- pisał w imieniu papieża Sadoleto. Lutra zaproszono do Rzymu, gdzie miał usprawiedliwić się przed papieżem; Leon X obiecał być dlań dobrotliwym ojcem.*

Marcin Luter - Misja Militza (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 19 września 2014 | Obszar - na Zachód

(42) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Misja Militza (2)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Przybywszy do Niemiec Militz połapał się jednak, że darmo jest straszyć księcia; zauważył też, jak duża jest liczba zwolenników Lutra – inne nastroje tam zapanowały. O klątwie wspomniał więc tylko równym sobie lub niższym rozmówcom, bratał się ze wszystkimi jako ich rodak – Niemiec, a przed księciem postanowił stawić się bardzo układnie. Złotej Róży jednak mu nie wręczył – złożył cenne odznaczenie w depozycie bankowym u Fuggerów, przynajmniej na razie.

Marcin Luter - Misja Militza (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 12 września 2014 | Obszar - na Zachód

(41) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Misja Militza (1)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Kuria rzymska nie była zadowolona z rezultatów misji Kajetana; oględnie mówiąc, uważano, że uzyskał on w Niemczech bardzo niewiele. Papież Leon X nie zamierzał wszakże rezygnować. Skoro zawiódł włoski kardynał, osobistość tak wysoko postawiona, uradzono wysłać nowego człowieka, w pewnym sensie odwrotność Kajetana.

Marcin Luter - Co dalej?

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 05 września 2014 | Obszar - na Zachód

(40) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Co dalej?

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Przez kilka dni Luter oczekiwał na wezwanie przed kardynała, ale nic takiego nie nastąpiło. Natomiast Staupitz, ku wielkiemu swemu zaskoczeniu, dowiedział się, że generał zakonu augustianów wydał ponoć rozkaz aresztowania i jego, i Lutra. Staupitz natychmiast wysłał do elektora saskiego list z informacją; powiadomił go o nakazie aresztowania i pożalił się na nieszczerość kardynała – z pozoru miłe i łagodne słowa, a pod ich przykryciem więzy i kajdany.

Marcin Luter - Dwa światy

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 29 sierpnia 2014 | Obszar - na Zachód

(39) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Dwa światy

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Luter zatrzymał się w Augsburgu w klasztorze karmelitów, kardynał zaś gościł w pałacu Fuggerów, najwspanialszym w Niemczech; podobnego nie miał nawet cesarz. Spotkanie – a raczej konfrontacja dwóch osobowości – od początku najeżone było trudnościami. Spodziewał się tego Kajetan, lecz ufał swym niepospolitym talentom dyplomatycznym – chciał wygasić konflikt, wypełnić instrukcje papieskie i zaspokoić życzenia elektora Fryderyka. Ale Luter przez miniony rok posunął się znacznie dalej i nie chodziło już tylko o tezy przeciwko odpustom. Swoje racje buntujący się mnich wyłożył w odpowiedzi „Prierasowi” Mazzoliniemu:

Marcin Luter - Doktor Luter i kardynał Kajetan

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 22 sierpnia 2014 | Obszar - na Zachód

(38) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Doktor Luter i kardynał Kajetan

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Papież, chcąc nie chcąc, musiał przychylić się do życzeń księcia. Postanowiono, że przesłucha Lutra legat papieski, kardynał Kajetan; to właśnie elektor Fryderyk wymógł na nim, by odbyło się to „łagodnie i po ojcowsku”.

Marcin Luter - Elektor saski Fryderyk Mądry

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 01 sierpnia 2014 | Obszar - na Zachód

(37) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Elektor saski Fryderyk Mądry

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Jego książęca mość Fryderyk Mądry istotnie wyróżniał się, i to nawet między ludźmi swojego stanu. Niewielu władcom w historii świata potomni nadali przydomek „Mądrego” – królują raczej terminy: „Wielki”, czy „Waleczny”. Na miano walecznego książę raczej nie zasłużył.

Marcin Luter - Meandry wielkiej polityki

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 25 lipca 2014 | Obszar - na Zachód

(36) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Meandry wielkiej polityki

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Od głupiej i pełnej obelg opinii Prierasa ważniejsze były trzy inne pisma z kancelarii papieskiej: listy do elektora saskiego, do legata papieskiego w Niemczech i do generała zakonu augustianów w Rzymie. Adresatom nakazano Lutra uwięzić i pilnie strzec do czasu wydania dalszych dyspozycji (generał augustianów miał wyznaczyć pełnomocnika do dopilnowania tej sprawy). W Rzymie wszczęto przeciwko Lutrowi proces o herezję. Groźba Tetzla – „ten heretyk wnet spłonie na stosie” – stała się bardzo realna.

Marcin Luter - Pierwsze uderzenie

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 18 lipca 2014 | Obszar - na Zachód

(35) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Pierwsze uderzenie

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Nie tylko arcybiskup Albrecht odwołał się w sprawie Lutra do Rzymu. Cesarz Maksymilian Habsburg, schorowany i stojący już nad grobem, przesłał papieżowi list, w którym prosił o jak najszybszą ekskomunikę dla Lutra. Nie bardzo wiadomo, czym kierował się stary cesarz, domagając się wyklęcia Lutra ze wspólnoty kościelnej – jego sprawy prawie wcale nie znał, chyba, że z niekompletnych i najczęściej przeinaczonych raportów; wszelako cesarskie żądanie potraktowano w kurii rzymskiej nadzwyczaj poważnie.

Marcin Luter - Zbierają się chmury

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 11 lipca 2014 | Obszar - na Zachód

(34) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Zbierają się chmury

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

< Biskup Albrecht, zasięgnąwszy zdania doradców, zakazał Lutrowi wypowiadania się i w mowie, i w piśmie. Sam uchylił się od decyzji – sprawę Lutra wraz z jego tezami przesłał do rozpatrzenia do Rzymu. >

Nie zawahał się przed zajęciem stanowiska Jan Tetzel – ze zwykłą pewnością siebie oświadczył: „Ten heretyk wnet spłonie na stosie”. Jego konfratrzy z zakonu dominikanów zwołali kapitułę we Frankfurcie nad Odrą; na tym wielkim zgromadzeniu dominikanie, z urzędu prowadzący sprawy o herezję, oficjalnie oświadczyli to samo.

Marcin Luter - Cisza przed burzą

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 04 lipca 2014 | Obszar - na Zachód

(33) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Cisza przed burzą

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

<"Miłość do prawdy i pragnienie jej ujawnienia są przyczyną, że zamierza się przeprowadzić w Wittenberdze dysputę nad niżej podanymi tezami. Przewodzić temu będzie czcigodny ojciec Marcin Luter, ...">

Na debatę nie przyszedł nikt. Ale tegoż samego dnia, 31 października 1517 roku, Luter wysłał list do biskupa Moguncji, księcia Albrechta; to właśnie Albrecht Hohenzollern, jako arcybiskup Moguncji i prymas Niemiec, ogłosił sprzedaż papieskiego odpustu.

Marcin Luter - 95 tez

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 27 czerwca 2014 | Obszar - na Zachód

(32) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - 95 tez

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Fuggerowie byli potężnymi i niezmiernie wpływowymi finansistami na ogromną, międzynarodową skalę, a głowa ich rodu, Jakub zwany Bogatym, to z pewnością najbogatszy człowiek w ówczesnych Niemczech, daleko zamożniejszy od cesarza. Udział Fuggerów gwarantował sprawny zbiór i przepływ gotówki, oczywiście, po odliczeniu należnego im procentu. Sama organizacja sprzedaży odpustów też musiała niemało kosztować, kosztowne było bowiem utrzymanie świty Tetzla i pensje im wypłacane.

Niewolnictwo w Nowym Testamencie

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 20 czerwca 2014 | Obszar - na Zachód

Niewolnictwo w Nowym Testamencie

Starotestamentowe prawo o niewolnikach do dziś zadziwia swą niezwykłą łagodnością – ostry to kontrast w porównaniu z losem niewolników w wielkich cywilizacjach starożytności (2 Mojż. 21:1-11). Gorzkiej doli niewolników doświadczyli sami Żydzi, ponad miarę uciemiężeni w Egipcie – odwoła się do tego Stary Zakon, nakazując gościnność dla obcych przybyszów (2 Mojż. 23:9; 3 Mojż. 19:33-34). Twarde prawo dla niewolników obowiązywało też w Rzymie – starorzymskie prawo, uznawane za pomnikowe w dziejach myśli ludzkiej, było dla pozbawionych wolności bezlitosne. Czy Apostołowie potępili niewolnictwo? Dlaczego nie żądali zniesienia tej instytucji, o której – jak pisze uczony biblista ks. Eugeniusz Dąbrowski – współczesny człowiek nie może myśleć bez głębokiego oburzenia?

Marcin Luter - Pieniądze, prawo i państwo (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 13 czerwca 2014 | Obszar - na Zachód

(31) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Pieniądze, prawo i państwo (2)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Hohenzollernowie liczyli na papieską dyspensę, ale - skoro rzecz była podwójnie trudna, to i jej przeprowadzenie musiało być wielce kosztowne. Szczęściem dla książąt brandenburskich, papież Leon X też bardzo potrzebował pieniędzy; rozpoczęta jeszcze za Juliusza II budowa bazyliki Świętego Piotra w Rzymie z braku środków finansowych stanęła w miejscu i na jej murach zaczęły kiełkować rozsiewane wiatrem chwasty.

Marcin Luter - Pieniądze, prawo i państwo (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 06 czerwca 2014 | Obszar - na Zachód

(30) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Pieniądze, prawo i państwo (1)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

W cesarstwie niemieckim nie było stałych podatków. Podatki są niemile widziane w każdej epoce, a skoro nie ma obowiązku stałego ich płacenia, każda próba opodatkowania wywołuje opór. Ilekroć panujący, cesarz czy książę, nakładał obowiązkową daninę, natychmiast spotykał się z reakcją poddanych: „Kiedy wreszcie skończą się podatki?” O ten opór rozbiły się usiłowania cesarza Maksymiliana I, pragnącego wprowadzić stałe opłaty na rzecz skarbu Rzeszy.

Marcin Luter - Rzesza Niemiecka (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 30 maja 2014 | Obszar - na Zachód

(29) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Rzesza Niemiecka (2)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Co najmniej od XV stulecia kolejnych cesarzy trapiły problemy finansowe – cesarskie wydatki nieustannie przeważały nad dochodami. Wydać się to może dziwne, bo Niemcy były wielkim, ludnym i zasobnym krajem, z rozwiniętym górnictwem i metalurgią, z kwitnącymi rzemiosłami.

Marcin Luter - Rzesza Niemiecka (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 23 maja 2014 | Obszar - na Zachód

(28) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Rzesza Niemiecka (1)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Państwo, w którym Lutrowi przyszło żyć i pracować, nie było wcale organizmem jednolitym. Cesarze niemieccy mieli się wprawdzie za spadkobierców Karola Wielkiego, ich znakomitego poprzednika, zmarłego w 814 roku i pochowanego w Akwizgranie – ale supremacja Karola Wielkiego w zachodniej, łacińskiej Europie należała do odległej przeszłości.

Marcin Luter - Odpust (3)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 16 maja 2014 | Obszar - na Zachód

(27) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Odpust (3)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

"Gdy pieniądz wpadnie do trzosa
Dusza uleci w niebiosa"

Na tę okoliczność Tetzel dysponował regularnym cennikiem – stosownie do zamożności i zgodnie z porządkiem stanowym, cennik przewidywał: dla biskupów i książąt odpust zupełny za 25 guldenów (płatnych złotem), dla baronów i prałatów za 10 guldenów, dla szlachty, bogatych mieszczan i kupców za 6 guldenów, dla mieszczan mniej zamożnych za guldena, dla ludzi pospolitych za pół guldena, a nawet za ćwierć.

Marcin Luter - Odpust (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 09 maja 2014 | Obszar - na Zachód

(26) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Odpust (2)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

< Po kazaniu Tetzel podchodził do skrzyni, wyciągał z zanadrza monetę i teatralnym gestem wrzucał pieniądz do środka - płacąc odpust za duszę własnego ojca. >

Na oglądających czyniło to niemałe wrażenie. Tetzel umiał przemówić do słuchaczy; zresztą, nie przebierał w słowach i zdarzało mu się nieraz nazbyt zagalopować. Przypisywano mu rzeczy nieprawdopodobne – ponoć miał nawet oznajmić: "Choćbyś zgwałcił Najświętszą Marię Pannę, jeśli włożysz do skrzyni to, co się należy, będzie ci odpuszczone."*

Marcin Luter - Odpust (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 02 maja 2014 | Obszar - na Zachód

(25) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Odpust (1)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

W 1515 roku papież Leon X Medyceusz (następca Juliusza II della Rovere) ogłosił odpust zupełny. Sprzedaż listów odpustowych powierzono Janowi Tetzlowi, mnichowi z zakonu dominikanów (prócz tego, był on sędzią w procesach o herezję). Tetzel wybornie znał się na tej robocie – sprzedawał odpusty już od dziesięciu lat.

Marcin Luter - Przełom (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 25 kwietnia 2014 | Obszar - na Zachód

(24) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Przełom (2)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Dla Lutra był to przełom – ustąpiło wreszcie dojmujące poczucie własnej grzeszności, tego upadku, z którego nie można się podnieść, tego lęku przed Sądem Ostatecznym. Lutra będą nadal – aż do końca życia – trapić napady ciężkiej depresji, ale już bez tej rozpaczliwej bezradności, na którą nie było lekarstwa. Nawet na dnie Luter uchwyci się mocno "nadziei, kotwicy duszy, pewnej i mocnej, sięgającej aż poza zasłonę." (Hebr. 6:19). Co przy tym niezwykle istotne – on pojednał się z Bogiem sam, bez pomocy swych nauczycieli, bez pomocy Kościoła – pojednanie odnalazł w Biblii.

Marcin Luter - Przełom (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 18 kwietnia 2014 | Obszar - na Zachód

(23) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Przełom (1)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Daleko lepiej jest nabyć mądrości, niż złota najczystszego, a nabyć roztropności – lepiej, niż srebra (Przypowieści Salomona 16:16)

"Tak to wziąłem do Rzymu cebulę, a przywiozłem z powrotem czosnek" – tym niemieckim przysłowiem, oznaczającym daremny wysiłek, skwitował Luter swoją podróż rzymską. Istotnie, większej roli w jego życiu nie odegrała. Luter wyjechał do Rzymu wiernym synem Kościoła i takimże do Niemiec powrócił; to, co tam widział i słyszał, nie wpłynęło nań w sposób znaczący. Ani nie nadszarpnęło jego posłuszeństwa kościelnej zwierzchności, ani też – temu akurat trudno się dziwić – tego posłuszeństwa nie ugruntowało. Nie sposób też dopatrzyć się u Lutra jakichś zaczątków krytyki panującego tak miłościwie kościelnego porządku. Pobożny mnich pozostał lojalnym sługą zakonu augustianów, saskiego prowincjała, biskupa, w końcu papieża. Rzecz o wiele ważniejsza – przy tym niewidoczna dla postronnych – wydarzyła się po jego powrocie do Niemiec, do Wittenbergi.

Marcin Luter - Podróż do Rzymu

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 11 kwietnia 2014 | Obszar - na Zachód

(22) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Podróż do Rzymu

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Zanim jeszcze Luter ponownie trafił do Wittenbergi, przełożeni wysłali go z inną misją – miał udać się w pewnej sprawie zakonnej do Rzymu. Sprawa ta nie wiązała się w żaden sposób z życiem Lutra ani też nie wpłynęła na dalsze jego losy, dlatego można ją tu zupełnie pominąć. Sam wszakże fakt, że odwołanie się do kurii rzymskiej – „ad limina apostolorum” (do progów apostolskich) – powierzono właśnie Lutrowi, najlepiej świadczył o zaufaniu, jakim go darzono.

Marcin Luter - Wittenberga

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 04 kwietnia 2014 | Obszar - na Zachód

(21) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Wittenberga

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

W 1511 roku Staupitz nakazał Lutrowi przeprowadzić przewód doktorski i przejąć katedrę uniwersytecką, którą dotychczas on, Staupitz kierował. "Zabijecie mnie – jęknął Luter – nie podołam temu wszystkiemu. Podołasz – oparł nie bez humoru Staupitz – nie umrzesz, a jeśliby nawet, tęgi doktor w niebiesiech przyda się Panu Bogu".

Marcin Luter - Awans

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 28 marca 2014 | Obszar - na Zachód

(20) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Awans

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

W październiku 1508 roku powierzono Lutrowi funkcję wykładowcy na świeżo założonym przez księcia elektora saskiego uniwersytecie w Wittenberdze. W kilka miesięcy awansowano go, rozszerzono zakres wykładów, a potem przeniesiono ponownie do Erfurtu – miał wykładać, lecz nie na uniwersytecie, a tylko dla braci zakonnych w klasztorze (władze sławnej erfurckiej uczelni cokolwiek wątpiły w kwalifikacje Lutra nabyte w prowincjonalnej Wittenberdze). Wtedy też Luter – pragnąc lepiej poznać Stary Testament – zaczął uczyć się języka hebrajskiego.

Marcin Luter - Staupitz

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 21 marca 2014 | Obszar - na Zachód

(19) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Staupitz

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Bo choćbyście mieli dziesięć tysięcy pedagogów w Chrystusie, wszakże nie wiele ojców macie; bom ja was w Jezusie Chrystusie przez Ewangelię spłodził. (I Kor. 4:15)

Johannes von Staupitz (tenże sam, który rozdzielił Biblie pomiędzy klasztory i zalecił mnichom jej czytanie) był postacią niepospolitą. Ród swój wiódł ze starej szlacheckiej rodziny (nie to, co plebejusz Luter), czemu pewnie zawdzięczał wytworny styl bycia; pełen ducha kaznodzieja, poważany na książęcym dworze saskim, świetnie wykształcony, nie bez wpływów u możnych tego świata - odegrał w życiu Lutra niezmiernie istotną rolę. Bez przesady można powiedzieć, że ten zwierzchnik, przyjaciel i opiekun w jednej osobie w sferze ducha zastąpił Marcinowi ojca.

Marcin Luter - Spowiedź

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 14 marca 2014 | Obszar - na Zachód

(18) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Spowiedź

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Kto pokrywa przestępstwa swe, nie poszczęści mu się; ale kto je wyznaje i opuszcza, miłosierdzia dostąpi. (Przyp Sal. 28:13)

Przyjaźń w pewnym sensie zastąpi Marcinowi spowiedź, której obowiązku pilnie naówczas przestrzegał. Dość powiedzieć, że spowiedź generalną w zakonie chciał odbyć wcześniej, niż w przepisowym terminie (na co zresztą nie zgodził się magister nowicjatu).

Marcin Luter - Przyjaźń

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 07 marca 2014 | Obszar - na Zachód

(17) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Przyjaźń

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Wszelkiego czasu miłuje przyjaciel, a w ucisku stawia się jako brat. (Przyp. Sal. 17:17)

Przybity wyobrażeniami o własnej grzeszności, podkreślmy – wyobrażeniami, bo obiektywnie patrzące otoczenie niewiele mogło mu zarzucić – Luter znalazł pomoc u współbraci zakonnych. Wspomógł go magister nowicjatu, według słów Lutra „wrażliwy, starszy już człowiek”, którego będzie wspominał z wdzięcznością. Historycy nie potrafią ustalić jego nazwiska – mógł to być Johann von Grefenstein.

Olimpiada

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 21 lutego 2014 | Obszar - na Wschód

Olimpiada

I przybyli do Kafarnaum. A będąc w domu, zapytał ich: O czym to rozprawialiście w drodze? A oni milczeli, bo rozmawiali między sobą w drodze o tym, kto z nich największy.
(Ewangelia wg Marka 9:33-34)

Pewnie wszyscy widzieli. Zbigniew Bródka wygrywa wyścig na 1500 metrów, pokonując o jakieś tysiączne ułamki sekund faworyzowanego Holendra. Holenderscy łyżwiarze w ogóle są świetnie przygotowani i zgarniają niemal wszystkie medale; tym większy sukces naszego rodaka. Ale jego rywal z Niderlandów nie potrafił zawściągnąć gniewu i złości. Stał na podium z miną, jakby go spotkało straszne nieszczęście. Nie opanował się nawet następnego dnia, gdy odbierał – było, nie było – srebrny medal olimpijski.

Marcin Luter - Prymicja (2)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 28 lutego 2014 | Obszar - na Zachód

(16) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Prymicja (2)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Uląkłem się i drżę.” (Żyd. 12:21)

< Dzień był wielce uroczysty. Dzwoniły kościelne dzwony, odśpiewano psalm: "Śpiewajcie Panu pieśń nową", duchowni i świeccy zajęli miejsca w ławach, najprzedniejsi w stallach, w rzędach pierwszych, Luter – przed  ołtarzem. Wokół wiosna w całej krasie, piękny dzień 2 maja 1507 roku. >

Rozpoczęło się nabożeństwo. Luter odprawiał mszę – oczywiście, po łacinie – według starannie wyuczonego rytuału. Gdy zaczął odmawiać modlitwę: "Te igitur, clementissime Pater" (Ciebie prosimy, najmiłościwszy Ojcze), opanował go tak potworny strach, że omal nie uciekł sprzed ołtarza. Powstrzymał go – jedni mówią, że przeor, inni – że magister nowicjatu.

Marcin Luter - Prymicja (1)

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 14 lutego 2014 | Obszar - na Zachód

(15) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Prymicja (1)

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

...wszak bojaźń powoduje udrękę (I List Św. Jana 4:18, tłum. ks. E. Dąbrowskiego)

< Pewnego razu, gdy podczas nabożeństwa odczytano fragment z Ewangelii Świętego Marka o wypędzeniu z opętanego złego ducha (Mar. 1:23-27), Luter padł na kościelną posadzkę, szepcząc: "To nie ja, nie ja!" Przeciwnicy Lutra wykorzystali potem ten incydent, przedstawiając go jako dowód opętania przez diabła; zdaje się, że jego współbracia w zakonie myśleli wtedy o nim inaczej. >

Pomimo takiego wypadku przełożeni Lutra uważali go za godnego awansu. Z niższych w hierarchii zakonnej "braci" przeznaczony został do grona "ojców" – mnichów wykształconych, sprawujących funkcje kapłańskie i posiadających święcenia.

Marcin Luter - Gorzki korzeń

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 07 lutego 2014 | Obszar - na Zachód

(14) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Gorzki korzeń

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Lektura Biblii bynajmniej nie ukoiła skołatanego umysłu Marcina. Przeciwnie, gorzki korzeń, tak dotychczas przytłumiony, ponownie zaczął rosnąć. Jak roślina, której nie wykorzeni się aż do szczętu, odrasta i przebija się przez twardy grunt, tak wróciły dawne niepokoje. Powróciły nawet ze zdwojoną siłą. Gniew Boży na Sądzie Ostatecznym znów Lutra przerażał i w klasztorze nie było nań rady.

Marcin Luter - Biblia

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 31 stycznia 2014 | Obszar - na Zachód

(13) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Biblia

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

W klasztorze Luter otrzymał do czytania Biblię – jej tekst łaciński w dawnym przekładzie św. Hieronima, znany jako Wulgata, w pięknej oprawie z czerwonej safianowej skóry. Było to zasługą zwierzchnika augustianów w Saksonii – Johannes von Staupitz, saski prowincjał zakonu, postać pod każdym względem niepospolita, polecił rozdać egzemplarze Pisma Świętego pomiędzy podległe mu klasztory.

Marcin Luter - Za bramą

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 24 stycznia 2014 | Obszar - na Zachód

(12) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Za bramą

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

„Rozumiem teraz – pomyślał Wokulski – dlaczego
odwiedzanie kościołów tak umacnia wiarę.
Tu wszystko urządzone jest tak, że przypomina wieczność.”

B. Prus, „Lalka”

Początkowo wydawało się, że młody człowiek (Marcin miał 22 lata) znalazł w murach klasztornych upragniony azyl. „Diabeł jest bardzo spokojny podczas nowicjatu i pierwszego roku w klasztorze” – wspominał później Luter. Zakonny tryb życia bardzo temu sprzyjał. Dzień ściśle wypełniony zajęciami, ze wspólnymi modlitwami siedem razy na dobę (od godziny 1 w nocy do wieczora dnia następnego), zbiorowy śpiew, solenne nabożeństwa – dla skłonnych ku sprawom religii umysłów były doskonałą pożywką. Posiłki z kuchni klasztornej wystarczające, lecz skromne – pierwszym był obiad, drugim – wieczerza, w dni postne jadano raz dziennie.

Marcin Luter - Kościół i klasztor

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 17 stycznia 2014 | Obszar - na Zachód

(11) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Kościół i klasztor

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Marcin wstąpił do klasztoru augustianów w Erfurcie; klasztor nazywano Czarnym, a reguły zakonnej – zresztą dość surowej – skrupulatnie w nim przestrzegano. Zakon nie miał w swej historii ani jednego świętego, ale też – o ironio – aż do czasów Lutra nie uchował się wśród augustianów żaden heretyk. Wybór Lutra nie był przypadkowy; klasztory i zakony, nawet tej samej reguły, różniły się bowiem znacznie, a instytucja, pod której skrzydłami chronił się znękany młodzieniec, nie była monolitem bez skazy.

Marcin Luter - Zbuntowany przeciw ojcu

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 10 stycznia 2014 | Obszar - na Zachód

(10) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Zbuntowany przeciw ojcu

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Ojciec jego tych skrupułów nie rozumiał. Uważał mnichów za darmozjadów, nikomu niepotrzebnych zjadaczy cudzego chleba. Luter usiłował tłumaczyć się ojcu: "Nie wstąpiłem do zakonu po to, by napychać sobie brzuch". Na próżno. Krok Marcina w najwyższym stopniu oburzył oboje rodziców. Matka oświadczyła, że nie chce go znać. Ojciec nie zwracał się już do niego "Wy", lecz po dawnemu "ty". Kompletnie zawiedziony w swoich nadziejach, przesłał synowi pełen wyrzutów list, w którym pozbawiał go "wszelkiej ojcowskiej łaski i względów".

Marcin Luter - Zwątpienie i lęk

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 03 stycznia 2014 | Obszar - na Zachód

(9) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Zwątpienie i lęk

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Przerażony rozpętanym żywiołem Marcin upadł na ziemię; wśród błyskawic i grzmotów wezwał na pomoc świętą Annę, patronkę górników i zawołał: "Anno święta, ratuj!  Wstąpię do klasztoru, zostanę zakonnikiem!"

Luter – co ciekawe – ślubował świętej Annie, patronce górników, a więc jego własnego ojca. Ślubów zamierzał dotrzymać, choć go od tego odwodzono; poważne osoby z jego otoczenia tłumaczyły mu, że nie musi być ważnym przyrzeczenie złożone w przestrachu, w tak szczególnych okolicznościach. Zwłaszcza, że – będzie o tym mowa – wstępując do klasztoru Marcin narażał się ojcu i matce. Dlaczego, pomimo namów, wytrwał w swym postanowieniu?

Marcin Luter - Kazanie o Narodzeniu

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 27 grudnia 2013 | Obszar - na Zachód

(8) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Kazanie o Narodzeniu

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Jak cicho i po prostu dzieją się na ziemi te sprawy, które tak rozgłaszane są w niebie! A na ziemi działo się to tak: była więc biedna, młoda mężatka, Maria z Nazaretu, jedna z najlichszych mieszkanek miasta, tak mało uważana, że nawet nikt nie zauważył owego wielkiego cudu, jaki nosiła. Była cicha, nie wynosiła się, ale służyła mężowi, który nie miał ani sługi, ani służącej. Najzwyczajniej wyjechali oni z domu. Być może mieli osła, aby Maria miała na czym jechać, bo Ewangelie nie mówią o tym ani słowa i możemy nawet przypuszczać, że szli na piechotę. Droga z Nazaretu w Galilei do Betlejem, leżącego po drugiej stronie Jerozolimy trwała z pewnością dłużej niż jeden dzień.

Marcin Luter - Burza

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 20 grudnia 2013 | Obszar - na Zachód

(7) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Burza

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Depresja jest pospolitym schorzeniem naszych czasów; pewnie nie inaczej było na przełomie epok, gdy renesans zajmował miejsce średniowiecza. Zmieniła się tylko jej nazwa – dziś depresja, wtedy – melancholia, jeszcze dawniej, w Starym Testamencie – zły duch. Istota zjawiska pozostała ta sama – krańcowo silne przygnębienie i zwątpienie, brak nadziei poprawy i zanik chęci życia, posunięty aż do samounicestwienia. Przypadki podobne, jak ten z lutnią, nawracają u Lutra. Skłonność do rozmyślań z surową, oczywiście złą oceną samego siebie – „supły duszy", jak je Luter nazywał – stały się u niego częstym zjawiskiem.

Marcin Luter - Muzyka i kryzys

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 13 grudnia 2013 | Obszar - na Zachód

(6) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Muzyka i kryzys

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Czy młody Marcin też brał udział w tych burdach? Znający go nic nie donoszą o tym, zwłaszcza – to rzecz znamienna – nie czynią mu zarzutów jego przeciwnicy. Sam Luter nie zwykł ukrywać swych grzechów i otwarcie się do nich przyznawał – nie należał on do ludzi, co to radzi wybielają się we własnych i cudzych oczach. Chyba mogą mieć rację ci, którzy wspominają go jako pilnego i pobożnego studenta. Fakt, że w ciągu trzech lat studiów wydźwignął się ze środka skali na poczesne, drugie miejsce, raczej dobrze świadczy o jego pracowitości. Jedną jeszcze rzecz zapamiętali jego towarzysze – Luter lubił muzykę i sam grał.

Marcin Luter - Student w Erfurcie

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 06 grudnia 2013 | Obszar - na Zachód

(5) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Student w Erfurcie

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

„…uniwersytet erfurcki stał się też siedliskiem rozmaitej niepokornej myśli – tu działali młodzi humaniści niemieccy...”

Do tego, mniej lub bardziej zakonspirowanego kręgu Luter nie należał. Posłuszny woli ojcowskiej, wiedział, że jego powinnością jest – przede wszystkim się kształcić. Pod tym względem czynił niemałe postępy. Studiował początkowo na wydziale sztuk wyzwolonych (dziś nazwalibyśmy go humanistycznym). Po roku nauki uzyskał stopień bakałarza, zdając egzaminy na 30 miejscu wśród 75 studentów, po trzech latach – stopień magistra, z drugą notą na 17 kandydatów. Egzamin magisterski upoważniał do dalszych studiów na wydziale prawniczym, teologicznym lub lekarskim. Luter wybrał prawo.

Marcin Luter - Na uniwersytet

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 29 listopada 2013 | Obszar - na Zachód

(4) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Na uniwersytet

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

W 1501 roku Hans Luder, któremu finansowo wiodło się coraz lepiej, posłał syna – cóż za awans dla rodziny Luderów! – na uniwersytet. Wybór padł na Erfurt, a był to wybór trafny, gdyż Erfurt należał do najlepszych uniwersytetów niemieckich, był też uczelnią na owe czasy nowoczesną. Władze uniwersyteckie wysunęły na pierwsze miejsce wydział prawny przed teologicznym, co było niesłychaną rewolucją, a nauczanie stało na przyzwoitym poziomie. Samo miasto też coś znaczyło – Erfurt był jednym z największych miast Cesarstwa Niemieckiego, zasobnym centrum handlowym i ośrodkiem niezwykle zyskownego przemysłu farbiarskiego.

Marcin Luter - Do szkoły

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 22 listopada 2013 | Obszar - na Zachód

(3) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Do szkoły

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Marcin chodził do szkoły w Mansfeld, potem w Magdeburgu, wreszcie w Eisenach, gdzie mieszkał u krewnych swej matki. Nie uczono go tam zbyt wiele – poza łaciną; tę gruntownie wbijano uczniom do głowy, przy szczególnej pomocy rózgi, choć nie z głową miała ona do czynienia. Znajomość łaciny, międzynarodowego języka uczonych, polityków i dyplomatów, była nieodzownym warunkiem dalszego kształcenia. Plagi w szkołach sypały się gęsto – piątki i soboty, gdy wymierzano karę łączną za przewinienia z całego tygodnia, były dla uczniów istną zmorą.

Marcin Luter - Dzieciństwo

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 15 listopada 2013 | Obszar - na Zachód

(2) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Dzieciństwo

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Mimo tych awansów, dom Hansa Ludera prowadzony był skromnie i oszczędnie – nikt nie cierpiał tam niedostatku, lecz bynajmniej się nie przelewało. Ojciec, silny mężczyzna o twardym charakterze, zawdzięczał swój sukces usilnej pracowitości; oboje rodzice byli zresztą bardzo pracowici i oszczędni. Matka sama zbierała chrust na opał i w domu nie było służącej. Dzieci wychowano w posłuszeństwie i poddaniu się woli ojcowskiej, nie żałując przy tym rózgi – Marcin dobrze zapamiętał, jak za niedozwolone zjedzenie orzecha matka zbiła go laską aż do krwi. Surowy ojciec też musiał mieć ciężką rękę.

Marcin Luter - Dom rodzinny

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 08 listopada 2013 | Obszar - na Zachód

(1) "Oręż, którym walczymy"

Marcin Luter - Dom rodzinny

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Urodził się 10 listopada 1483 roku w Eisleben w Saksonii. Rodzina nosiła nazwisko Luder – dorosły Marcin, nie wiedzieć czemu, zmienił je na Luther* i takim ono do dziś dnia pozostało. Luter zawsze z upodobaniem podkreślał swe chłopskie pochodzenie; tak naprawdę jego ojciec Hans Luder był górnikiem, zatrudnionym w kopalni miedzi. Dziad Lutra natomiast to istotnie był rolnik, wolny chłop niemiecki, poddany księcia elektora saskiego. Dziadkowie mieli własne gospodarstwo z kawałkiem ziemi uprawnej, za którą płacili księciu niewielki czynsz i ojciec Lutra za młodu pracował, jak jego trzej bracia, na roli.

"Oręż, którym walczymy" - wstęp

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 01 listopada 2013 | Obszar - na Zachód

(0) Marcin Luter

Za 4 lata, dokładnie 31 października 2017 roku, obchodzić będziemy 500 rocznicę Reformacji. Człowiekowi, który – poniekąd mimo woli – stał się motorem zmian i sztandarem tamtych czasów, poświęcony jest niniejszy szkic. Oczywiście, złożoność tematu wymusza, by powstało opracowanie jak najbardziej obszerne. Luter jest postacią symboliczną, świetlaną dla jednych, buntowniczą dla drugich (do dziś nie zdjęto z Lutra klątwy kościelnej), bywało, że nadużywaną w celach bardzo mu odległych, nieraz wręcz zbrodniczych. Skąd tytuł, zamieszczony na wstępie? Jest to fragment II Listu Apostoła Pawła do Koryntian, r. 10:4-5.

Błękitny jak samo niebo

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 05 lipca 2013 | Obszar - na Wschód

Błękitny jak samo niebo

Tedy wstąpił Mojżesz i Aaron, Nadab i Abihu oraz siedemdziesięciu starszych izraelskich na górę. I ujrzeli Boga Izraela, a pod jego stopami jakby twór z płyt szafirowych, błękitny jak samo niebo. Lecz na najprzedniejszych z synów izraelskich nie wyciągnął swojej ręki; mogli więc oglądać Boga, a potem jedli i pili. – 2 Mojż. 24:9-11

Co widzieli synowie Izraela tam, nad szczytem góry Synaj? Co też dało się zobaczyć przez owe – przejrzyste, jak mniemam – szafirowe tafle, skoro Bóg nie dawał się ujrzeć największym ze swoich wybrańców, od Mojżesza aż do Apostoła Jana? (2 Mojż. 33:18-23, Jan 1:18, 1 Jana 4:12,20).

Dni przeszłe i lata dawne

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 31 maja 2013 | Obszar - na Wschód

Dni przeszłe i lata dawne

Mam w swej biblioteczce biografię generała de Gaulle'a, pióra angielskiego ekonomisty i historyka – amatora Charlesa Williamsa. Biografia jest bardzo interesująca, do tego świetnie napisana. Znakomity styl walczy o lepsze z arcyciekawymi faktami. Autor opatrzył każdy rozdział swej książki stosownym mottem; dla jednego z nich wybrał werset z Biblii. Jest to cytat z Psalmu 77, wiersz 6: „Przychodziły mi na pamięć dni przeszłe i lata dawne."

Dwóch Benedyktów

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 17 maja 2013 | Obszar - Refleksje Wiadomości

Dwóch Benedyktów

Dwóch Benedyktów

28 lutego 2013 roku ustąpił z urzędu papież Benedykt XVI. Czy przyczyną abdykacji był, nieodłączny od starości, upadek sił czy też papieskie zamierzenia nie przemogły oporu kurii rzymskiej i hierarchii kościelnej – wie pewnie tylko papież i być może jego najbliżsi przyjaciele i współpracownicy. Dla postronnych pozostaje to zagadką. Kwestia ta ma pewien walor ogólnoludzki, nie tylko religijny. Czy ustępujący Benedykt XVI osiągnął cel, który mu od momentu wyboru przyświecał?

Ze Złą Wolą Donikąd

Autor tekstu - Beniamin Pogoda | Data publikacji - piątek, 12 kwietnia 2013 | Obszar - Refleksje Wiadomości

Abraham Lincoln

Ze Złą Wolą Donikąd

Film Stevena Spielberga o Lincolnie jest głośny, aktorzy łudząco podobni do tych, których odgrywają – lecz film pozostawia niedosyt. Nawet słynna mowa prezydenta w Gettysburgu nie została przytoczona w całości. Lincoln, jeden z najsławniejszych mężów stanu w dziejach Ameryki, a nawet całego świata, zasłużył na więcej. Z pewnością nie wypełni tej luki niniejsza wzmianka.