Ile lat trwał wiek sędziów? (2)

Autor tekstu - Samuel Królak | Data publikacji - piątek, 03 czerwca 2016 | Obszar - na Północ

czyli 1 Krl 6:1 contra Dz 13:19-20

Ile lat trwał wiek sędziów? (2)
fot. Małgorzata Kubic

Kontynuacja tekstu: Ile lat trwał wiek sędziów? (1)

W poprzedniej części porównaliśmy ze sobą dwa teksty biblijne, mówiące o okresie Sędziów: fragment kazania świętego Pawła do Żydów zebranych w Antiochii i zapis Kronikarza dotyczący rozpoczęcia budowy Świątyni Salomona. Dostrzegliśmy, że starsze i nowsze tłumaczenia Nowego Testamentu różnią się zasadniczo w interpretacji tytułowych wersetów z Dziejów Apostolskich. Zauważyliśmy, że przyjęcie starszych tłumaczeń, mówiących o 450 latach okresu Sędziów doprowadza do zakwestionowania liczby lat, podanej 1 Krl 6:1. Wykazaliśmy również, że nie ma na to dostatecznych podstaw, a zatem to werset z Księgi Królewskiej przyjąć należy za podstawę dalszych rozmyślań, ponieważ to jasny zapis pomaga wyjaśniać wersety niepewne.

Co nam obecnie pozostaje? Spróbować policzyć epokę Sędziów na tak zwaną „piechotę”, to jest znaleźć i zsumować odpowiednie okresy, o których wspomina Księga Sędziów. Trzeba wszystko sprawdzić. Tak się bowiem szczęśliwie składa, że dzieło to samo w sobie zawiera prawie wszystkie informacje, jakie są potrzebne, aby ustalić interesującą nas liczbę lat.

Jak współcześnie interpretuje się dane liczbowe, zawarte w Księdze Sędziów?

METODA KRYTYCZNO-HISTORYCZNA. Nie uwzględnia ona danych biblijnych Księgi Sędziów jako obiektywnych informacji, lecz traktuje je jako elementy świata przedstawionego w dziele literackim. Badając okresy historyczne opiera się raczej na archeologii, historii i językoznawstwie, a samą Biblię porównuje z innymi zachowanymi dziełami starożytnego Wschodu. Jest to stanowisko ateistyczne  lub sceptyczne. Naukowy krytycyzm mówi: Być może istniał w starożytności okres, w którym Hebrajczykom przewodzili tak zwani sędziowie, ponieważ i w innych krajach Bliskiego Wschodu (np. Fenicji) byli szofetim. Nie wiadomo jednak w ogóle, czy istniały wspomniane przez księgę postacie, a tym bardziej wątpliwe jest datowanie tej księgi. Według stanowiska historyczno-krytycznego okres sędziów trwał około 150 lat (A. Tschirschnitz).

Nie będziemy się tą metodą szczegółowiej zajmować ze względu na to, że wierzymy świadectwom Pisma Świętego i Naszego Pana, który powiedział, że „Pismo nie może być naruszone” (Jn 10:35).

SYMBOLIZM – to podejście odczytuje liczby biblijne nie dosłownie, ale  jako właśnie symbole, za którymi ukryta jest ważna myśl. Na przykład wspomniany zapis o 480 latach z 1 Krl 6:1 traktuje się jako liczbę symboliczną, a nie rzeczywistą. Interpretacja symboliczna mówi: Dziejopis, podając czas 480 lat chciał przekazać doniosłość opisywanego faktu, który znaduje się dokładnie pomiędzy wyjściem synów izraelskich z Egiptu a niewolą babilońską. Data owa ma znaczenie symboliczne – 12x40, gdzie 12 to zupełność, całość, a 40 to okres życia jednego pokolenia”[1]. Uczeni, którzy lansowali tą teorię twierdzili, że Kronikarz (w 1 Krl 6:1) zamierzał wskazać na datę budowy Świątyni jako na oś historii starożytnego państwa izraelskiego, zenit jego świetności. Rozpoczęcie tego największego dzieła Izraelitów ma znajdować się w środku dziejów pierwszego Państwa; 480 lat później zaś nastąpił upadek Judy i niewola babilońska. Symbolizm usiłuje pogodzić wiarę ze świecką nauką i przedstawić relację biblijną jako pożyteczny mit. Również tej teorii z w/w powodów nie rozwiniemy poniżej[2].

Pozostały jeszcze co najmniej dwie metody, zwane literalistycznymi (tzn, uznającymi Biblię nie za „mythos” (mit), lecz „logos” (naukę) - miarodajne źródło rzetelnych informacji):

LINEARYZM – jest to najbardziej „domyślne” chrześcijańskie stanowisko w sprawie długości Okresu Sędziów. Charakteryzuje się liniowym odczytaniem i zsumowaniem okresów niewoli i sędziowania, wzmiankowanych w Księdze Sędziów i 1 Księdze Samuela. W naszym temacie będziemy mówili o linearyzmie „450 lat” i o linearyzmie „wolnym” - nie usiłującym dopasować liczby lat do tak pojmowanego wersetu z Dziejów.

SYNCHRONIZM – to obok linearyzmu druga chrześcijańska próba interpretacji wersetów biblijnych, podających liczby lat. Polega ona w interesującym nas przypadku na zinterpretowaniu okresu Sędziów jako odbywających się równolegle dziejów różnych bohaterów. Tu również ze względu na „modyfikator” 450 lat, mamy synchronizm 450-letni i inne. Zaczniemy jak należy – od ogólnego omówienia dotychczasowego stanu badań a końcu artykułu podam moją próbę zinterpretowania czasów Sędziów.

LINEARYZM. Według linearnej interpretacji okres Sędziów trwał 450 lat lub więcej.  Tak uważał np. C. T. Russell. No właśnie, ale czy nie on wspomniał, że lata te zachodzą na siebie? Zostawmy to na razie. Poniżej zamieszczam wykaz lat według Spisu Tematów Biblijnych – interesują nas czerwone cyfry, czyli tzw. liczenie okresu Sędziów „na piechotę”:

OKRES SĘDZIÓW IZRAELSKICH
1 Jozue 2559 1569 8 2567 1561 8 Jozue 14:1; Sędz. 3:8
2 Otonijel 2567 1561 40 2607 1521 40 Sędz. 3:11
3 W niewoli 2607 1521 18 2625 1503 18 Sędz. 3:14
4 Aod (Ehud) 2625 1503 80 2705 1423 80 Sędz. 3:16-30
5 Debora 2705 1423 20 2725 1403 20 Sędz. 4:3, 4
6 Barak 2725 1403 40 2765 1363 40 Sędz. 5:31
7 W niewoli 2765 1363 7 2772 1356 7 Sędz. 6:1
8 Gedeon 2772 1356 40 2812 1316 40 Sędz. 8:28
9 Abimelech 2812 1316 3 2815 1313 3 Sędz. 9:22
10 Tola 2815 1313 23 2838 1290 23 Sędz. 10:2
11 Jair 2838 1290 22 2860 1268 22 Sędz. 10:3
12 W niewoli A. 2860 1268 18 2860 1250 18 Sędz. 10:8
13 Jefte 2878 1250 6 2884 1244 6 Sędz. 12:7
14 Abesen 2884 1244 7 2891 1237 7 Sędz. 12:9
15 Elon 1891 1237 10 2901 1227 10 Sędz. 12:11
16 Abdon 2901 1227 8 2909 1219 8 Sędz. 12:14
17 W niewoli F. 2909 1219 40 2949 1179 40 Sędz. 13.1
18 Samson 2949 1179 20 2969 1159 20 Sędz. 15:20; 16:31
19 Heli 2969 1159 40 3009 1119 40 1 Sam. 4:18

Razem lat 450
(Ap. Paweł mówi, że Sędziowie sądzili 450 lat). - Dz. Ap. 13:20.

OKRES PANOWANIA KRÓLÓW IZRAELSKICH
1 Saul 3009 1119 40 3049 1079 40 Dz. Ap. 13:21

 

 

Czytając ten wykres i uwagi pod nim otrzymujemy dwie informacje:

  1. Czasy Sędziów będą miały długość 450 lat, jeśli zsumujemy podane w księdze dane chronologiczne (patrz wersety);
  2. Potwierdza to św. Paweł w 13 rozdziale Dziejów Apostolskich. Sprawdźmy.

Zastrzeżenia:

  • Linijka 1 nazywa się 'Jozue' i widnieje tam 8 lat. Autorowi chodzi zapewne o pozostałe życie Jozuego po podziale Ziemi do jego śmierci w wieku 110 lat. Jednak wersety podane obok nie potwierdzają, że okres ten wynosił 8 lat. Biblia nic nie mówi na temat długości „emerytury” Jozuego po podziale Ziemi (tylko, że był to „niemały czas” Joz 23:1). Ponadto po zaśnięciu Jozuego był jeszcze nieokreślonej długości interwał, w którym Izrael służył Panu z powodu starszych, którzy pamiętali Jozuego i cuda Boże („długo żyli” Sdz 2:7; Joz 24:31). Następnie Izrael opuścił Boga, za co wydał ich on we władzę Kuszan-Riszataima na okres 8 lat. I właśnie o tym ośmioletnim okresie wspomina na początku Księga Sędziów (3:8). Jest tu więc nieścisłość. Lata pomiędzy Podziałem Ziemi a powołaniem Otniela wynoszą moim zdaniem około 26 lat, co postaram się dowieść później.
  • Linijki 17 i 18 nie nastąpiły po sobie, lecz trwały jednocześnie, tzn. Samson sądził Izraela w czasie, kiedy panowali nad nim Filistyńczycy. Mówi o tym Sdz 15:20.
  • Linijka 19: Jeśli nawet Heli był sędzią w takim samym sensie jak bohaterzy wspomniani w Księdze Sędziów, to nie ma dowodu na to, że nastąpił on bezpośrednio po Samsonie. Nie wiadomo, kiedy zaczął sądzić, ani nawet czy Filistyni przestali już wtedy panować nad Izraelem.
  • Bezpośrednio po okresie sędziowania Helego w STB wspomniany jest król Saul. Nie jest to prawda. Po śmierci Helego minął okres 7 miesięcy do odzyskania Skrzyni Przymierza, a potem 20 lat, nim prorok Samuel wezwał Izraela do pokuty. Następnie sądził on Izraela do starości, i dopiero wtedy powołał Saula na króla.

Wspomniane trudności dostrzega linearyzm wolny, tj. taki, któremu nie przyświeca dążenie do „zamknięcia” wydarzeń z epoki Sędziów w 450 latach ani dostosowanie okresów do jakiejkolwiek sumy lat. Linearyzm wolny odnotowuje, że po Podziale Ziemi był jeszcze okres dożywania Jozuego, a po nim – pokolenia starszych, i że te lata poprzedzały niewolę mezopotamską. Zauważa też, że po śmierci Helego było 20 lat i 7 miesięcy do wystąpienia Samuela i jeszcze nieokreślona ilość lat do jego starości i wołania o króla. Wniosek: jeśli zsumujemy wszystkie te okresy, to otrzymamy „grubo” ponad 450 lat – może nawet 500.

Podsumowanie metody linearnej: Interpretacja linearna dostarcza nieskomplikowanych odpowiedzi na pytanie o długość okresu Sędziów, dzieje się to jednak kosztem 1 Krl 6:1, który to zapis bez przekonującego uzasadnienia – jak to wykazaliśmy - uważa się za błędny. Ponadto wnikliwsza „liniowa” analiza okresów, składających się na Wiek Sędziów, pokazuje, że na pewno nie byłoby to 450 lat a wiele więcej (500+).

Jest jeszcze dodatkowy argument z Księgi Rut, który „miażdży” koncepcję 450 lat Sędziów (z książki brata D. Rice'a):

Z tego diagramu wynika, że przez cały okres Podboju i Sędziów aż po Dawida były tylko 4 pokolenia – Rachab to, jak wiemy, bohaterka Księgi Jozuego, która po zburzeniu Jerycha dołączyła do Izraelitów i poślubiła księcia Salmona. Jej synem był Boaz, mąż Rut. Boaz i Rut wydali na świat Obeda, dziadka Dawida. Gdyby Wiek Sędziów istniał 450 lat, wówczas każdy ojciec w chwili wydania na świat potomka musiałby mieć średnio 142 lata – niemożliwe. Gdyby ten okres trwał ponad sto lat mniej, byłoby to jeszcze na krawędzi wyobraźni.


[1] Pismo Święte Starego Testamentu, Księgi Królewskie, Pallotinum

[2] Wygląda na to, że teoria ta jest jednak czasem prawdziwa, na przykład w genealogii Ewangelii Mateusza (Mt 1:1-17), gdzie autor usunął kilka osób z rodowodu Jezusa, aby otrzymać wynik 3x14.

Udostępnij...

O Autorze

Samuel Królak