Ile lat trwał wiek sędziów? (3)

Autor tekstu - Samuel Królak | Data publikacji - piątek, 10 czerwca 2016 | Obszar - na Północ

czyli 1 Krl 6:1 contra Dz 13:19-20

Ile lat trwał wiek sędziów? (3)
fot. Maria Kraska

Kontynuacja tekstu: Ile lat trwał wiek sędziów? (2)

Poprzednio zajmowaliśmy się linearnymi metodami obliczenia okresu Sędziów na podstawie danych zawartych w tej księdze. Dziś przyjrzymy się drugiemu stanowisku w sprawie tej epoki.

SYNCHRONIZM. Druga metoda rozwikłania problemu lat Sędziów zakłada, że pewne wspomniane w tej księdze lata nakładają się na siebie. Jest to możliwe ze względu na to, że niektóre historie dotyczą różnych plemion izraelskich, mianowicie tych, które mieszkały po przeciwległych stronach rzeki Jordan. Zauważyli to już przed stu laty także bracia w Panu – Hugo Carlén i Morton Edgar[1]. Przedstawili więc inną koncepcję okresu Sędziów, która nie jest liniowa, lecz właśnie częściowo równoległa – nazywam ją synchronizmem „450 lat”. Wyróżnili nie 19 (jak pisał br. Russell) lecz 17 okresów:

Sędziowanie Jozuego i starszych, którzy go przeżyli 59 lat
Niewola mezopotamska 8 lat
Otniel 40 lat
Moab 18 lat
Ehud, Szamgar (Jabin w 20 roku), Debora z Barakiem 80 lat
Niewola midiańska 7 lat
Gedeon 40 lat
Abimelech 3 lata
Tola 23 lata
Jair 22 lata
Łącznie (Sdz 11:26) 300 lat

Jefte 6 lat
Ibsan 7 lat
Elon 10 lat
Abdon 8 lat
Filistyńczycy (w tym 20 lat Samsona) 40 lat
Heli 40 lat
Samuel 45 lat
Łącznie (od zakończenia wędrówki po puszczy) 456 lat

Zalety: ta interpretacja usuwa niedostrzeżone wcześniej luki czasowe z całościowej chronologii biblijnej. Wprowadza też równoległość sądów Samsona w czasie niewoli filistyńskiej. Dalej, brat Edgar dostrzega również i wprowadza do obliczeń tzw. świadectwo Jeftego (o 300 latach pobytu Izraelitów w Zajordaniu).

Zastrzeżenia:

  • Przede wszystkim M. Edgar ignoruje zapis z 1 Krl 6:1, sugerując się zdaniem brata Russella i autora Diaglotta. To moim zdaniem podstawowy błąd.
  • Hipoteza napaści Jabina, króla Chasoru na Izraela w 20 roku pokoju za Ehuda jest nieprzekonująca. Pokój przez 80 lat oznacza, że nie było wojny ani ciemiężców.
  • Autor twierdzi, że Heli nastąpił po Samsonie, na co nie ma dowodów.

SYNCHRONIZM „480 LAT” - nie chodzi tu o długość czasu Sędziów, lecz o dopasowanie przedstawionych zdarzeń do świadectwa 1 Księgi Królewskiej 6:1. W ten sposób na omawianą kwestię spogląda np. br. David Rice w pracach „Strumień czasu”[2] oraz „Czas i proroctwa”[3]. Podobnie patrzę i ja, z niewielkimi rozbieżnościami.

Brat Rice w swojej chronologii okresu Sędziów zauważył, że

  •  w Księdze Sędziów istnieje wewnętrzne świadectwo długości tego okresu – mianowicie Sdz 11:26, gdzie Jefte w poselstwie do króla Ammonitów określa długość pobytu Izraelitów w Zajordaniu. Stwierdza on tam, że Hebrajczycy mieszkają tam (po wytępieniu Oga i Sychona) już 300 lat. Datę tę odczytuje „sztywno”, tj. uznaje ten okres za dokładnie 300 lat.
  • Sdz 10:6-16 to prolog do ostatniego okresu dziejów Sędziów, a mianowicie do występującego równocześnie (po smierci Jaira) ucisku ze strony Ammonitów i Filistynów. Sprawą Ammonitów autor Księgi zajmuje się w rozdziałach 10-11, a niewolą filistyńską w r. 13-16. Wyzwolenie z opresji filistyńskiej nie jest opisane – księgę zamykają dwa dodatki – o odstępstwie Dana i o wojnie domowej w Izraelu.  Temat został podjęty w 1 Księdze Samuela, z tym, że najpierw pisarz wraca do wcześniejszych lat, aby wprowadzić sylwetki helego i Samuela. Czterdziestoletnia niewola kończy się w momencie, gdy 20 lat po klęsce pod Eben-Haezer sędzią staje się Samuel.

Zastrzeżenia:

  • Ogólnie z poglądem DR się zgadzam. Nie wiadomo tylko, czy Jefte uważa okres pobytu Izraelitów w ziemi zajordańskiej za dokładnie 300 lat. Być może było to uogólnienie – tak osobiście myślę. Zadowalając się tym świadectwem (Sdz 11:26) brat DR nie podał obliczenia lat od zajęcia Zajordania do Jeftego. Gdyby jednak to zrobić - zsumować liniowo czas do Jeftego, to wychodzi 308 lat bez uwzględnienia „dożywania” Jozuego i starszych, a razem z tymi okresami – trzysta kilkadziesiąt lat. Zachodzi więc potrzeba poszukania innego synchronizmu, w okresie od zajęcia Zajordania przez Izrael do wystąpienia Jeftego.

Dlatego poniżej przedstawiam własną teorię okresu Sędziów z uwzględnieniem obydwu równoległości. Opieram się na przyświecającym także pozostałym braciom założeniu, że między poszczególnymi okresami sędziowania i ucisku nie było trwających długo „międzyczasów”, kiedy to Izraelici grzeszyli, ściągając na siebie kolejny ucisk, lecz wszystko to było ujęte w okresach, wspomnianych przez autora Księgi Sędziów. Grzech Izraelitów wyobrażam sobie w ten sposób, że trwał niemal nieprzerwanie z różnym nasileniem, ale był ukrócany (może nawet i całkowicie) przez urzędujących sędziów, a po ich zgonie Izraelici dawali upust swoim długo wstrzymywanym żądzom, prowokując gniew Boży, który szybko na nich spadał. A zatem obowiązują sekwencje, o których mowi sama Księga i nie ma „ukrytych” lat bez sędziego i bez ucisku.

Jeśli chodzi o równoległe sędziowanie, to dzieje się tak w myśl tej teorii w dwóch okresach:

  1. Sędziowanie Debory w Kanaanie i Gedeona w Zajordaniu
  2. Sędziowanie Jefty, Ibsana, Elona i Abdona oraz Helego równoległe do czasów Samsona.

Ad 1. Równoległość pokoju za Debory i Gedeona.Zwykle po zakończeniu któregoś z okresów niewoli lub pokoju w Księdze Sędziów pada słowo „znów”, „po śmierci tego lub tego”, ale nie w tych dwóch zakresach. Debora sądziła lud w czasie ucisku kananejskiego i po nim. A Sdz 6:1, wprowadzając po Deborze postać Gedeona stwierdza po prostu: „Izraelici czynili zło w oczach Pana i Pan podał ich w ręce Midianitów na siedem lat” (tak jest w tekście hebrajskim). Ponadto tłem akcji są inne pokolenia i miejsca. Wreszcie po interwencji obydwu tych postaci nastąpił identyczny (bo moim zdaniem ten sam) okres pokoju – 40 lat.

Dlatego od końca osiemdziesięcioletniego pokoju po Ehudzie naliczamy dłuższy z tych dwóch okresów, kończący się czterdziestoletnim okresem pokoju (przyjmujemy, że okres pokoju zaczął się w tym samym momencie)

Kanaan:

80 lat pokoju Ehuda – Niewola kananejska (20 lat) – Pokój za Debory (40 lat)
20+40=60

Zajordanie w tym samym czasie:

80 lat pokoju Ehuda – Trzynaście lat przerwy – Ucisk midianicki (7 lat) – Pokój za Gedeona (40 lat)
13+7+40=60

Ad 2. Równoległość najazdu Filistynów i Ammonitów.Sprawę tę dostrzegł również brat Edgar, a po nim David Rice[2]. Wprowadzeniem do historii o Jeftem i Samsonie jest następujący werset:

Sdz 10:7
Zapłonął zatem gniew Pana przeciwko Izraelowi, wskutek czego oddał On ich w ręce Filistynów i Ammonitów.(BT)

Wynika z niego, że wskutek upadku moralnego Hebrajczyków Pan ukarał ich najazdem Filistyńczyków i Synów Ammona. O Samsonie anioł powiedział, że „ten pocznie wybawiać Izraela z ręki Filistynów” (Sdz 13:5), a więc był to początek wieloletnich zmagań ludu wybranego z Filistyńczykami. Samson działał w obrębie działu Dana. Z kolei Jefte powstał w Gileadzie (za Jordanem) i rozprawił się z Ammonitami. Wniosek: okresy te należy liczyć równolegle ze sobą, obydwa mniej więcej od śmierci Jaira (Sdz 10:5).

Zajordanie (Gilead)

Śmierć Jaira –> Ucisk ammonicki (18 lat) –> Jefte (6)  –> kolejni sędziowie
18+6 (mniej interesująca nas linia chronologiczna, zaczynająca się od wspólnego punktu)

Południowy Izrael

Śmierć Jaira –> Ucisk filistyński (40 lat, w tym 20 lat Samsona) –> Samuel
40

Biblia umożliwia taki paralelizm dzięki temu, że nie ma tu podkreślenia następstwa zdarzeń. W prologu do historii Samsona napisane jest: Gdy znów zaczęli Izraelczycy czynić to, co złe w oczach Pana, wydał ich Pan w ręce Filistynów na czterdzieści lat.

A teraz synchroniczne liczenie okresu Sędziów „na piechotę” (podporządkowane 1 Krl 6:1):

OKRES SĘDZIÓW IZRAELSKICH

1. Niewola mezopotamska 8 Jozue 14:1; Sędz. 3:8
2. Otniel 40 Sędz. 3:11
3. Niewola moabska 18 Sędz. 3:14
4. Aod (Ehud) 80 Sędz. 3:16-30
5. Niewola kananejska (Jabin) 20 Sędz. 4:3, 4
6. Debora / Gedeon 40 Sędz. 5:31
7. Abimelech 3 Sędz. 9:22
8. Tola 23 Sędz. 10:2
9. Jair 22 Sędz. 10:3
10. Niewola ammonicka i filistyńska 40 Sędz. 13:1
11. Do wołania o króla 20 1 Sm 6:1; 7:2
  Razem lat 314    

480 lat z Księgi Królów:
40+7+x+y+314+z+40+40+3=480 (Eksodus + Podbój + Dożywanie Jozuego + Dożywanie starszych + Wiek Sędziów + Samuel do wyboru króla+ Saul + Dawid + 3 lata Salomona[3] = 480 lat.)

Józef Flawiusz podaje myśl, że Jozue dowodził narodem 25 lat (45 lat w chwili wysłania go na zwiady, 85 w chwili objęcia władzy, 91 w czasie Podziału Ziemi). Brzmi to prawdopodobnie. Flawiusz nie jest autorytetem w tej sprawie, ale być może miał dostęp do jakiejś ustnej rabinicznej tradycji. Stąd okres epilogu życia Jozuego to 25-7=18 lat. Flawiusz znany jest ze swojej przesady i nietrzymania się Pisma Świętego, więc nie upieram się przy tym. Można to opuścić.

Czas sędziowania Samuela do momentu wołania o króla również jest spekulatywny. Zasugerowałem się wiekiem Helego. Heli zestarzał się już bardzo (2 Sam 2:22) i zaczynał tracić wzrok, czyli mógł mieć ponad 70 lat (4 Moj 8:25). Samuel zaś był „młody”, więc damy mu minimum – 12 lat. Heli zmarł w wieku 98 lat (po 28 latach), a 20 lat później Samuel wystąpił przed Izraelem. Potem zestarzał się i Izraelici zażądali króla. Ile lat mógł mieć wówczas Samuel?                                                           

12+28+20+10=70

Jak widać, 10 lat to więcej niż dość, aby człowiek w tym wieku zestarzał się i opadł z sił. Po siedemdziesiątce Dawid był już starcem. Jednak – co niezwykłe – Samuel umiera dopiero w roku śmierci Saula, a zatem około 40 lat później. Zmarł jako naprawdę długowieczny człowiek.

OKRES 480 LAT:

1. Exodus 40 Jozue 14:1; Sędz. 3:8
2. Podbój Ziemi 6 Sędz. 3:11 (wiek Kaleba40+40+5=85)
3. Spoczynek Jozuego ~ 18 Sędz. 3:14
4. Spoczynek starszych ~ 9 Sędz. 3:16-30
5. Sędziowie 314 Sędz. 4:3, 4
6. do Saula ~ 10 Sędz. 5:31
7. Saul 40 Sędz. 9:22
8. Dawid 40 Sędz. 10:2
9. Salomon ~ 3 Sędz. 10:3
  Razem lat 480    

Nie jestem zadowolony z podanych przeze mnie przypuszczeń na temat okresów x, y,z. Ale na temat ich długości nie ma żadnych informacji Pisma Świętego.  Z próżnego i Salomon nie naleje – mówi znane przysłowie. Ich łączną długość dedukujemy odejmując od 480 lat 443 znane lata – co daje pulę około 36 lat. Celem mojej interpretacji jest pokazanie, że synchronizm 480 lat Księgi Królewskiej jest możliwy, nie przeczy Pismu Świętemu i harmonizuje wszystkie wersety.

Co do zaproponowanego przeze mnie rozwiązania, to skraca ono „ogniwo nr 5 chronologii biblijnej”, czyli Wiek Sędziów, o 100 lat – zamiast 450 lat mamy około 314 plus 36 do rozdysponowania między dożywanie Jozuego i starszych a sędziowanie Samuela do powołania monarchii. Stosując synchronizm 480 lat mamy zgodność między Kronikarzem a św. Pawłem.

Przesyłam wyrazy szacunku tym, którzy wytrwali do końca artykułu i zachęcam do rozważenia przedstawionych problemów w kontekście całej chronologii biblijnej i opartych na niej nauk. Kiedy zwróciłem uwagę na to zagadnienie bardzo mnie ono emocjonowało, po czym zdałem sobie z zażenowaniem sprawę, że inni bracia i siostry już od wielu lat znają te argumenty. Jeśli więc ktoś z was rozumie kwestię okresu Sędziów trochę lepiej i mógłby wskazać jakieś nieścisłości lub błędy, to niech się tym proszę podzieli.

[1] M. Edgar, Period of the Judges
[2]
D. Rice, Strumień czasu, Dodatek C str. 98-102, można pobrać na dabhar.org
[3]
D. Rice, czas i proroctwa, rozdział 11 str 70-76, można pobrać na dabhar.org

Udostępnij...

O Autorze

Samuel Królak