ODKRYCIE MIASTA, GDZIE MOGLI MIESZKAĆ APOSTOŁOWIE

Opracowanie Kasia Śmiałkowska | Opublikowane w piątek, 18 sierpnia 2017

Archeolodzy sądzą, że być może odnaleźli zaginione rzymskie miasto Julias, miejsce zamieszkania trzech apostołów: Piotra, Andrzeja i Filipa (Jan 1:44; 12:21). Wielowarstwową lokalizację odkryto na północnym brzegu Jeziora Galilejskiego, w rezerwacie Doliny Betsaidy.

Kluczowym znaleziskiem jest nowoczesna (jak na tamte czasy) łaźnia w stylu rzymskim. Samo to wskazuje, że istniało tam miasto, a nie prosta wioska rybacka.

Sam żydowski historyk Flawiusz – tak naprawdę jedyne źródło opisujące istnienie tego miasta – zanotował, że żydowski monarcha król Filip Herod, syn Heroda Wielkiego, przekształcił Betsaidę (która wcześniej była żydowską wioską rybacką) w prawdziwe rzymskie polis. Nie ma jednak pewności, czy wybudował je rzeczywiście na miejscu Betsaidy.

Filip nadał miastu nową nazwę – Julias – dla uczczenia Liwii Druzylli, która po ślubie znana była jako Julia Augusta, matka rzymskiego cesarza Tyberiusza. „Flawiusz pisze, że król podniósł status Betsaidy z wioski do polis, właściwego miasta” – mówi Dr. Mordechai Aviam z Kinneret College. „Nie odnotował jednak, czy zostało ono zbudowane na miejscu wioski, obok niej czy poniżej. Przez cały ten czas nie wiedzieliśmy, gdzie się znajdowało. Obecność łaźni potwierdza jednak istnienie kultury miejskiej.”

Flawiusz – jak sam pisze – przejął zadanie fortyfikowania Betsaidy przez wielkim żydowskim powstaniem przeciwko Rzymowi, które rozpoczęło się w roku 67, a zakończyło dla Żydów katastrofą w roku 70. Flawiusz twierdzi, że został ranny w bitwie na bagnach niedaleko Julias.

Tak naprawdę istnieją trzy miejsca, gdzie mogło znajdować się Julias: właśnie to, nazywane el-Araj, oraz dwie inne lokalizacje nad jeziorem. Po nieoczekiwanym odkryciu łaźni oraz innych pozostałości z epoki rzymskiej pod znanymi wcześniej ruinami bizantyjskimi na tym samym miejscu archeolodzy uważają, że właśnie ten punkt, w delcie Jordanu na północnych brzegach Morza Galilejskiego, jest najbardziej przekonywującym kandydatem.

W el-Araj archeolodzy znaleźli starszą warstwę datowaną na okres późnego Rzymu, 1-3 wiek n.e., leżącą dwa metry pod warstwą bizantyjską. Ta rzymska warstwa zawierała odłamki ceramiki z 1-3 wieku p.n.e., mozaikę oraz pozostałości łaźni. Znaleziono też dwie monety – jedną z brązu z późnego II w. oraz srebrnego denara z wizerunkiem Nerona z lat 65-66 n.e.

Być może odkryto również spory kościół – archeolodzy natknęli się na ściany ze złoconymi szklanymi płytkami ułożonymi w mozaikę, co wskazuje na bogaty i ważny kościół. Willibald, biskup z Bawarii, zwiedzał Ziemię Świętą w 725 r.n.e. i w swojej relacji opisuje wizytę w kościele z Betsaidzie, zbudowanym nad domem Piotra i Andrzeja. Całkiem możliwe, że bieżące wykopaliska odsłoniły pozostałości tego właśnie kościoła.

Zdaniem archeologów kluczowym argumentem na korzyść el-Araj jako Julias jest pomyłka dotycząca poziomu wody w Jeziorze Galilejskim.

W oparciu o obliczenia zrobione na wykopaliskach w niedalekiej Magdali większość archeologów przyjmuje, że w okresie rzymskim poziom wody wynosił 209 m. p.p.m. Zakładają więc, że teren el-Araj znajdował się pod wodą aż do okresu bizantyjskiego. Niemiej jednak nie mogło tak być – chyba że starożytni Rzymianie posiadali skrzela.

Rzymska warstwa, którą właśnie odkryto, leży 211 m. p.p.m. Poziom jeziora z całą pewnością był niższy, niż wcześniej sądzono, bo el-Araj w okresie rzymskim nie znajdował się pod wodą.


Zaginione miasto Julias, miejsce zamieszkania trzech apostołów Jezusa (Haaretz.com)


Wykopaliska archeologiczne w miejscu uważanym za Julias (Haaretz.com)


Rzymska łaźnia z fragmentami mozaiki (Haaretz.com)


Lokalizacja el-Araj / Betsaidy / Julias (netours.com)


Ceramika znaleziona w el-Araj (The Times of Israel)


Moneta z wizerunkiem Domicjana znaleziona w el-Araj (The Times of Israel)


Kosteczki mozaiki z el-Araj (The Times of Israel)


Na podstawie 
haaretz.com - The Lost City of Jesus' Apostles Has Just Been Found, Archaeologists Say

Następny | Poprzedni