ODKRYCIE TEATRU I MURÓW NIEWIDOCZNYCH OD 1700 LAT

Opracowanie Kasia Śmiałkowska | Opublikowane w piątek, 27 października 2017

{W nawiązaniu do video o znalezieniu niewielkiego rzymskiego teatru koło Wzgórza Świątynnego}

//Struktura, której szukano od 150 lat, zmienia wyobrażenie archeologów o Jerozolimie po zburzeniu drugiej świątyni//

Archeolodzy są obecnie o krok bliżej do rozwiązania zagadki, co działo się w Jerozolimie po zburzeniu jej przez Rzymian w 70 r. n.e. W poniedziałek 16 października Urząd ds. Zabytków ogłosił, że od dwóch lat prowadzi wykopaliska, które odsłaniają duży odcinek murów, mający osiem metrów wysokości.

Podczas prac odbywających się bez większego szumu bezpośrednio pod Łukiem Wilsona – na terenie przylegającym do męskiej części Muru Zachodniego – niespodzianie odnaleziono też niewielki rzymski teatr.

Wykopaliska nie naruszyły samego Wzgórza. Przez dwa lata wykopalisk zbudowano nowy, wzmocniony strop, żeby nie przerywać codziennych modłów w najświętszym miejscu judaizmu. Prace mają trwać jeszcze przez sześć miesięcy. Archeolodzy spodziewają się znalezienia obiektów z czasów pierwszej świątyni. Gdy działania się zakończą, miejsce to zostanie udostępnione zwiedzającym.

Na podziemnej konferencji prasowej, jaka miała miejsce w poniedziałej w tunelach przy Murze Zachodnim, archeolodzy dr Joe Uziel, Tehillah Lieberman i dr Avi Solomon określili odkrycie teatru bezpośrednio pod Łukiem Wilsona jako nigdy wcześniej nie widziane „okno”, pozwalające spojrzeć na życie codzienne w zdobytym niedawno przez Rzymian mieście.
„Odkrywanie struktury przypominającej teatr samo w sobie było jak przedstawienie” – powiedział dr Uziel.

W latach 1860-tych brytyjski geodeta i archeolog Charles William Wilson jako pierwszy szukał podobnego teatru w okolicy Muru Zachodniego. Flawiusz oraz inne starożytne źródła podają informacje o istnieniu niewielkiego teatru na 200-300 miejsc, ale od 150 lat nikomu nie udało się go znaleźć. Jest to zarazem pierwszy odnaleziony rzymski budynek użyteczności publicznej w Jerozolimie.

W 70 r. n.e. druga świątynia została zburzona wraz z większością żydowskch zabudowań miasta. Na jej miejscu Rzymianie założyli kolonię Aelia Capitolina nazwaną tak na cześć rzymskiego boga Jowisza oraz cesarza Hadriana (znanego również jako Aelius). Hadrian zaczął odbudowywać miasto w 130 r.n.e. Po krwawym powstaniu Bar Kochby ok. 132-136 r. n.e. Żydom zakazano wstępu do stolicy, z wyjątkiem Tisza B’Aw, dnia żałoby po zburzeniu świątyni.

Archeolodzy datują warstwy swoich wykopalisk za pomocą fragmentów ceramiki oraz monet, a także przy użyciu nowoczesnej techniki węgla C-14. Ostateczne wyniki testu węglowego będą znane za kilka miesięcy, ale dr Uziel powiedział, że z dużą pewnością można datować teatr na czasy rzymskie.

Zespół spodziewa się, że prace potrwają do nadchodzącej wiosny. Zdaniem dra Uziela nie wiadomo, co znajduje się poniżej, ale oczekuje, że naukowcy dotrą do pozostałości z okresu pierwszej świątyni.

Przed konferencją prasową Szmuel Rabinowicz, rabin Muru Zachodniego i świętych miejsc, powiedział: „Przed nami jeszcze mnóstwo prac archeologicznych i jestem przekonany, że im głębiej będziemy kopać, tym dawniejsze będą czasy, do których dotrzemy, co zapewni jeszcze solidniejsze dowody związku narodu żydowskiego z Ziemią Izraela i z Jerozolimą.”

CHLEB I IGRZYSKA W ZBURZONEJ JEROZOLIMIE

Zbudowany w klasycznym rzymskim stylu teatr zlokalizowany jest pod Łukiem Wilsona, który służy mu za zadaszenie. Łuk to jedyna widoczna istniejąca pozostałość z kompleksu Wzgórza Świątynnego. W okresie drugiej świątyni był on mostem, po którym wierni wchodzili na teren świątyni. Pod nim znajdowały się sklepy, droga oraz system kanalizacyjny.

Dziś osiem metrów nad teatrem, w miejscu tuż obok placu przy Murze Zachodnim, odbywają się modły, które można było wyraźnie usłyszeć podczas poniedziałkowej konferencji prasowej.

Obszar pod łukiem został zniszczony w silnym trzęsieniu ziemi około 360 r.ne. Mieszkańcy Jerozolimy obawiali się zawalenia łuku i celowo zasypali przestrzeń pod nim ziemią i śmieciami, ukrywając w ten sposób wszelkie pozostałości teatru na jakieś 1650 lat. Dr Solomon powiedział, że najpóźniejsza data na monetach, jakie tam znaleziono, to 380 r.n.e.

Odkrycie tej nowej struktury wskazuje na ciągłe zmiany w mieście podbitym przez Rzymian: kamienie brukowe z drogi stały się ławkami, a kanał, który zdaniem archeologów łączy się z tunelem w niedalekim Mieście Dawida, został pogłębiony, by zrobuć miejsce na siedzenia opierające się o Mur Zachodni.

Dr Uziel mówi, że ciekawe jest również to, iż teatr najwyraźniej nie został dokończony. Schody nie są całkowicie wyciosane, a na niektórych kamieniach widać linie, gdzie zamierzano kuć, ale tego nie zrobiono. Naukowiec przypuszcza, że być może budowa została przerwana na skutek powstania Bar Kochby.

Wcześniejsze wykopaliska na wschodnim Cardo oraz na placu przy Murze Zachodnim również dostarczyły dowodów istnienia niedokończonych budynków z tego okresu.


Archeolodzy z Urzędu ds. Zabytków na miejscu starożytnego rzymskiego teatru: Od lewej – Tehillah Lieberman, dr Joe Uziel i dr Avi Solomon (16 października 2017)

Zdaniem dra Solomona teatr oraz inne znaleziska z poprzednich wykopalisk dają pewne wskazówki co do ważności Wzgórza Świątynnego po zburzeniu drugiej świątyni.

Dr Solomon, który 15 lat temu w sąsiednich wykopaliskach odkrył publiczną rzymską latrynę, powiedział, że w wielu miastach podbitych lub założonych przez Rzymian w Północnej Afryce i Europie (m. in. w Grecji, Bułgarii i Turcji) znajdują się cztery elementy: latryna, łaźnie, teatr i świątynia. W Izraelu są podobne przykłady, jak choćby Beit Sze’an, gdzie obok świątyni były łaźnie, albo też miasto Dżarasz w Jordanii.

Choć nie odkryto jeszcze solidnych dowodów istnienia rzymskiej świątyni na Wzgórzu Świątynnym, dr Solomon mówi, że jest tam mnóstwo śladów zamieszkiwania w czasach rzymskich – podczas przesiewania ziemi z Wzgórza (Temple Mount Sifting Project) znaleziono m. in. ozdoby należące do rzymskich legionów oraz kości do gry.

„Wydarzenia na Wzgórzu Świątynnym pomiędzy zniszczeniem drugiej świątyni a okresem muzułmańskim to jedna z zagadek, które jeszcze musimy rozwiązać” – mówi dr Uziel, również pracujący przy teatrze. Dodaje, że choć niektórzy sugerują, iż powstała tam świątynia Jowisza, nie ma na to naukowych dowodów, bo na Wzgórzu nie odbyły się żadne wykopaliska.

„Wiemy jednak, że łuk nadal stał i funkcjonował jako most”, z czego można wnioskować, że istniało tam coś, do czego ludzie mogli chodzić.

Archeolodzy natknęli się na teatr szukając znanej im drogi z czasów drugiej świątyni. Stojąc pośród ruin widowni archeolog T. Lieberman mówi, że dokopali się do płaskich kamieni i sądzili, że to właśnie jest ta droga. Potem jednak okazało się, że kamienie mają zaokrąglony kształt. Zorientowali się, że to jednak nie droga – bo cóż by to miało być, rondo?

T. Lieberman mówi, że kiedy archeolodzy zdali sobie sprawę, że znaleźli teatr, zmieniło się całkowicie ich pojęcie o rzymskim mieście.

„Zobaczyliśmy, że pod Łukiem Wilsona znajdowało się miejsce wypoczynku, rozrywki” – opowiada archeolog i dodaje, że jest to „niewiarygodne” odkrycie.

W tej chwili nie wiadomo, czy struktura służyła jako odeon (mały, zadaszony teatr) czy może bouleuterion (rada miejska) – być może spełniała obie funkcje. Ponieważ widownia opiera się o Mur Zachodni, plecy widzów zwrócone byłyby ku Wzgórzu, co może wskazywać na to, że nie było ono ważne dla rzymskiej publiczności.

T. Lieberman mówi, że teatr zostanie ostatecznie udostępniony zwiedzającym jako część wycieczki po tunelach przy Murze Zachodnim. Archeolodzy mają nadzieję, że system kanalizacyjny zostanie połączony z tym, który turyści oglądają w Mieście Dawida – obecnie kończy się on przy Łuku Robinsona w południowej części Muru.


Lokalizacja Łuku Wilsona i Łuku Robinsona (Jerusalem Archaeology History Apologetic Proof of Scripture by Galyn Wiemers)


Łuk Wilsona i Ściana Płaczu (by Faceoftruth - Own work, CC BY-SA 4.0 - Wikimedia)


Lokalizacja miejsc wspomnianych w artykule (Center for Online Judaic Studies)


Początkowe etapy wykopalisk (timesofisrael.com)


Wejście pod Łuk Wilsona od strony Muru Zachodniego (by Bnwwf91 at English Wikipedia - Transferred from en.wikipedia to Commons by Melesse using CommonsHelper. Own work by Bnwwf91 - original source information: I took this picture in Jerusalem in April 2006, Public Domain)


Na podstawie:
timesofisrael.com - Massive section of Western Wall and Roman theater uncovered after 1,700 years

Następny | Poprzedni

Skomentuj

Zaloguj się aby skomentować Opcjonalny login poniżej.

Szabat Szalom - komentarze

Romek

Romek

03. listopada, 2017 |

Jak powszechnie wiadomo, Strażacy To fajne chłopaki.
Sam mam wielką przyjemność zaliczać się do tego grona.
Uważam, że to...

Romek

Romek

22. października, 2017 |

"Rabin Schmuel Rabinowitch, rabin Muru Zachodniego i Świętych miejsc Jerozolimy":.
Ciekawa sprawa.
Za chwilę może będzie;
"Rabin...

Romek

Romek

14. października, 2017 |

Hmm,
ja w tym roku mogę oddać kilka cm wody z poziomu gruntu. Tak z 1 metr. Nie wiem czy bedzie opłacało się przetransportować do...

ireneusz glab

ireneusz glab

19. czerwca, 2017 |

W polskich mediach nie natknąłem się na news'a opisującego to wydarzenie. Czesi zawsze byli inni względem pozostałych Słowian, ale...

dak

dak

06. maja, 2017 |

Trasa mykw już została otwarta. Przeszedłem ją w marcu :)...