Lotz, gdzie przetrwało aż 17 pustynnych cystern, znajduje się na odległym terenie Negewu, 5 kilometrów granicy z Egiptem. Ten suchy pustynny obszar leży na średniej wysokości 950 m nad poziomem morza.
HISTORIA:
Epoki kamienia i brązu
Pierwsze osadnictwo na tym terenie rozpoczęło się pod koniec paleolitu i w początkacg neolitu W strukturach na tym obszarze znaleziono datowane na te okresy krzemienie i ceramikę.
Okres izraelski (epoka żelaza)
W okresie izraelskim, w X-VIII wieku p.n.e., powstały tu nowe osady rolnicze. Większość znalezisk w strukturach wokół cystern datowana była na I i II epokę żelaza.
Osada ta mogła zostać założona za panowania króla Salomona (X w. p.n.e.), lub później za panowania króla Uzziasza (VIII w.), co zostało opisane w Biblii (2 Kronik 26:9-10):
9) Uzzjasz zbudował też baszty w Jeruzalemie przy Bramie Narożnej, przy Bramie Doliny i przy Narożniku oraz umocnił je.
10) Zbudował również baszty na pustyni, kazał wykuć liczne cysterny, gdyż miał dużo bydła zarówno w Szefeli, jak i na równinie, rolników i winogrodników w górach i na rolach uprawnych; miał bowiem zamiłowanie do rolnictwa.
Czasy współczesne
Rezerwat przyrody Lotz (hebr. „Borot Lotz”) jest otwarty dla zwiedzających. Pole namiotowe z pozwoleniem na nocleg znajduje się po zachodniej stronie zespołu cystern.
„MAŁA CYSTERNA”
Spośród 17 wykutych w skale zbiorników około połowa napełnia się wodą po zimowych deszczach. Jeden z nich nosi nazwę „Mała Cysterna” i znajduje się 100 m na południowy wschód od kempingu.
„CYSTERNA DOBREJ WODY”
Również pobliżu ośrodka kempingowego, 270 m na północ od Małej Cysterny, znajduje się większa – nazywana jest „Cysterną dobrej wody”; ma kształt owalu 7 m na 10 m. Wykopana jest w ziemi na głębokość 3 m i wyłożona grubo ciosanymi kamieniami.
STAROŻYTNE ROLNICTWO
W dolinie w pobliżu ośrodka kempingowego, wzdłuż dopływu Nahal Elot, znajdują się pozostałości starożytnych tarasów, być może datowanych na okres rzymski i bizantyjski.
W czasach tych Nabatejczycy opanowali umiejętność zbierania nawet niewielkich ilości wody pojawiającej się na pustyni i wykorzystywania jej do uprawy roli. Dostarczali oni świeże warzywa i owoce do miast nabatejskich, takich jak Nitzana, oraz do garnizonów wojskowych stacjonujących wzdłuż granicy. To pustynne rolnictwo rozpoczęło się pod koniec I w. n.e. i trwało do VIII w.
Lokalizacja cystern – w okolicy Maktesz Ramon, niedaleko granicy z Egiptem
Okolica – widok z lotu ptaka
Z dalsza „Mała Cysterna” nie wygląda na coś specjalnego… (źródło: BibleWalks.com)
Widok z góry – cysterna ma około 5 metrów średnicy (źródło: BibleWalks.com)
Szersze spojrzenie na otoczenie (źródło: BibleWalks.com)
„Cysterna Dobrej Wody” – w dolnej części zdjęcia widać jeden z prowadzących do niej kanałów. Przy ujściu każdego kanału był „zbiornik osadowy”, który wyłapywał glebę spływającą podczas burz, żeby nie przedostawała się do cysterny (źródło: BibleWalks.com)
Pozostałości jednego z kanałów (źródło: BibleWalks.com)
Woda w „Cysternie Dobrej Wody” (źródło: BibleWalks.com)
„Cysterna Dobrej Wody” (źródło: Wikipedia, By MathKnight and Zachi Evenor - Own work, CC BY-SA 4.0)
Pozostałości starożytnych tarasów – być może z czasów bizantyjskich bądź rzymskich – na których znajdowały się pola; Nabatejczycy świetnie opanowali umiejętność zbierania wody i wykorzystywania jej w rolnictwie. (źródło: BibleWalks.com)