W Migdal, na północno-zachodnim skraju Jeziora Galilejskiego, została niedawno odkryta licząca 2000 lat synagoga z okresu Drugiej Świątyni, co czyni ją drugą taką synagogą znalezioną na terenie tej starożytnej społeczności – poinformował w niedzielę 12 grudnia Uniwersytet w Hajfie.
Jest to pierwszy przypadek odnalezienia dwóch synagog w obrębie tej samej osady z okresu, gdy świątynia żydowska nadal funkcjonowała w Jerozolimie, a odkrycie to, jak twierdzą badacze, zmienia ich rozumienie życia religijnego w tamtych czasach.
Archeolodzy zakładali, że dopóki stała świątynia, nie było aż tak wielkiej potrzeby posiadania synagog – powiedział prof. Adi Erlich z Uniwersytetu w Hajfie.
Dina Avshalom-Gorni z Uniwersytetu w Hajfie, która pomagała w prowadzeniu wykopalisk, powiedziała, że odkrycie drugiej synagogi daje wgląd w codzienne życie religijne Żydów w Galilei w tamtym czasie i świadczy o „potrzebie posiadania budynku przeznaczonego do nauki, czytania Tory i spotkań towarzyskich”.
Lokalizacja dwóch synagog, oddalonych od siebie o mniej niż 200 metrów, z pierwszą w strefie warsztatów i innych miejsc pracy, a drugą przy ulicy mieszkalnej, pokazuje, że zostały one zbudowane „w ramach tkanki społecznej osady” – powiedziała Dina Avshalom-Gorni.
Odkryta niedawno synagoga wykonana jest z bazaltu i kredy, składa się z głównej sali i dwóch bocznych pomieszczeń. Znaleziono również kamienną ławkę. Dach podtrzymywało sześć filarów; zachowały się podstawy dwóch z nich. Ściany pokryte były tynkiem i barwnie zdobione. Mały pokój na południowym końcu głównej sali miał półkę, która mogła być używana do przechowywania zwojów.
Wykopaliska odsłoniły również szereg artefaktów z tego okresu, w tym świeczniki z ceramiki, szklane miski wykonane w formach, pierścienie i kamienne naczynia używane do rytuałów oczyszczania.
Wykopaliska Diny Avshalom-Gorni w 2009 roku doprowadziły do odkrycia pierwszej starożytnej synagogi w Migdal. W budynku tym znajdował się kamień z wyrzeźbioną na nim siedmioramienną menorą, przypominającą menorę używaną w tamtym czasie w Świątyni.
Migdal, znane też pod swoją starożytną nazwą Magdala, było w tamtym czasie ważnym ośrodkiem życia żydowskiego. Wspomina o niej Flawiusz, który był żydowskim przywódcą wojskowym podczas rewolty przeciwko Rzymianom w I w. n.e., ale ostatecznie zmienił stronę i został obywatelem rzymskim oraz historykiem. Magdala jest również wspomniana w Nowym Testamencie jako miejsce narodzin Marii Magdaleny.
Obecne wykopaliska prowadzone są przez prywatnego archeologa Yehudę Govrina, a nadzór naukowy nad nimi sprawuje Instytut Archeologii Zinmana na Uniwersytecie w Hajfie.
Prace zostały przeprowadzone w związku z rozbudową drogi nr 90 w tym rejonie. Część synagogi odnaleziono podczas wstępnych wykopalisk na początku roku, choć wówczas nie było jeszcze wiadomo, jakie było przeznaczenie budowli, której ruiny odkryto.
Izraelski Urząd ds. Starożytności zamierza w najbliższych tygodniach zorganizować spotkania w celu omówienia kwestii udostępnienia miejsca dla zwiedzających.
Migdal/Magdala – pozostałości synagogi sprzed 2000 lat (źródło: The Times of Israel)
Dina Avshalom-Gorni (po prawej) na wykopaliskach w Migdal (źródło: The Times of Israel)
Kamień z Magdali na wystawie w Yigal Allon Center (źródło: The Jerusalem Post)
Dina Avshalom-Gorni z odkrytym w 2009 r. kamieniem z płaskorzeźbą przedstawiającą menorę (źródło: Israel Antiquities Authorit)