• ePatmos.pl
  • Szabat Szalom
  • NAJSTARSZA DRUKOWANA KSIĘGA W IZRAELSKIEJ BIBLIOTECE NARODOWEJ MA PONAD PÓŁ TYSIĄCA LAT

NAJSTARSZA DRUKOWANA KSIĘGA W IZRAELSKIEJ BIBLIOTECE NARODOWEJ MA PONAD PÓŁ TYSIĄCA LAT

opracowanie: Kasia Śmiałkowska
publikacja: 08 października 2021

W zbiorach Izraelskiej Biblioteki Narodowej znajdują się tysiące rzadkich książek z wielu krajów, z których większość została wydrukowana setki lat temu. Około 300 z nich zostało wydanych w okresie Incunabulum, czyli w pierwszych 50 latach historii druku, w latach 1450-1500. Druk został wprowadzony do Europy około 1450 roku przez Jana Gutenberga w Moguncji, w Niemczech. Jedną z pierwszych książek wydanych przez Gutenberga i jego wydawców była Biblia Gutenberga, która zawierała Stary i Nowy Testament w języku łacińskim. Książka została dobrze przyjęta dzięki wysokiej jakości druku świętego tekstu oraz stosunkowo dużej liczbie wyprodukowanych egzemplarzy. Do dnia dzisiejszego zachowało się około 50 sztuk, które uważane są za niezwykle rzadkie i cenne. W Bibliotece Narodowej zachowała się pojedyncza strona z jednego z egzemplarzy wydrukowanych w latach 1450-1455.

Technika drukarska szybko się rozprzestrzeniała. Najpierw w Niemczech - w 1500 roku w różnych miejscach kraju działało już około 300 pras drukarskich. Inne narody europejskie wkrótce poszły w ich ślady: Druk rozpoczęto we Włoszech w 1464 roku, rok później w ślad za nimi poszły Niderlandy, a Francja przyjęła nową technologię w 1469 roku. W 1473 r. książki zaczęto drukować w Hiszpanii, a w 1476 r. w Anglii. Często pionierami drukarstwa w tych krajach byli niemieccy specjaliści, którzy studiowali i obsługiwali prasy drukarskie w swojej ojczyźnie, a następnie wyemigrowali do innych części Europy, aby założyć nowe drukarnie.

Szybki rozwój drukarni na całym znanym świecie doprowadził do pierwszej rewolucji informacyjnej. W początkowym okresie istnienia prasy drukarskiej najczęściej drukowano chrześcijańskie książki religijne, ale na prasę trafiały także dzieła filozoficzne, a nawet literatura popularna.

Korzyści z druku dostrzegli również europejscy Żydzi. W latach 70. XIV w. rozpoczęto produkcję książek hebrajskich we Włoszech i Hiszpanii. W większości przypadków nakłady były stosunkowo ograniczone. Pierwsze książki, wydawane w partiach liczących zaledwie 200-300 egzemplarzy, były dość drogie.

Wśród inkunabułów zachowanych w Bibliotece Narodowej znajduje się egzemplarz zawierający kilka starożytnych tekstów filozoficznych, wszystkie pierwotnie skomponowane w II wieku naszej ery. Zawiera eseje Luciusa Apulejusza Madaurensisa, "Hermesa Trismegistusa" (w rzeczywistości nie było takiego autora, był to późniejszy pseudonim autora lub wielu autorów działających w II wieku) i Albinusa Platonikusa. Po raz pierwszy teksty filozoficzne zostały wydrukowane w Rzymie przez Konrada Sweynheima i Arnolda Pannartza (parę Niemców, którzy wyemigrowali do Włoch) w 1469 roku.

Druk tej książki, jak wynika z kolofonu (noty o autorze lub drukarzu, która zwykle pojawia się na końcu książki), został zakończony 28 lutego 1469 roku. Ta precyzyjna, zapisana data pozwoliła nam ustalić, że jest to najstarsza drukowana książka w zbiorach Biblioteki Narodowej Izraela.

Jak to było w zwyczaju w tym okresie, zecerzy zostawiali miejsce na pierwsze inicjały fragmentów lub rozdziałów, które miały być dodane później. Nabywcy książki mogli następnie oddać ją do profesjonalnego ilustratora, aby ten dodał kolorowe litery, co często przekształcało książki w fascynujące dzieła sztuki. W egzemplarzu znajdującym się w izraelskiej Bibliotece Narodowej miejsca te pozostały jednak puste. Z drugiej strony, na przestrzeni wieków było co najmniej dwóch właścicieli tej księgi, którzy wypełnili ją licznymi odręcznymi przypisami.


(źródło: The National Library of Israel)


(źródło: The National Library of Israel)

Na podstawie różnych pieczęci i ekslibrisów możemy odtworzyć część historii książki. Przez pewien okres pod koniec XVIII wieku była częścią biblioteki włoskiego księcia Marco Borghese. Na początku XX wieku była w posiadaniu kolekcjonera Marcela Schlimovcza. Przez pewien czas była przechowywana w bibliotece gminy żydowskiej w Argentynie. Około 40 lat temu książka została przekazana do Biblioteki Narodowej.


(źródło: The National Library of Israel)


(źródło: The National Library of Israel)

Artykuł źródłowy:

© | ePatmos.pl