W czasach świetności uzdrowiska Ein Gedi w latach 60. wczasowicze mogli zażywać kąpieli w podgrzewanych basenach, a następnie zanurzyć się w morzu Martwym. Teraz ta sama plaża jest podziurawiona kraterami.
Morze Martwe, spektakularna przestrzeń wody na pustyni otoczona klifami na wschodzie i zachodzie, od 1960 roku straciło jedną trzecią swojej powierzchni.
Błękitna woda co roku obniża się o około metr, pozostawiając za sobą księżycowy krajobraz wybielony przez sól i podziurawiony zapadliskami.
W przyszłości „być może będziecie mieli szczęście, że będzie tu kanał wodny, do którego ludzie będą mogli wstawić stopy” – lamentuje Alison Ron, mieszkanka Ein Gedi, która kiedyś pracowała w uzdrowisku.
„Ale będzie mnóstwo zapadlisk”
Zapadliska mogą przekraczać 10 metrów głębokości i są świadectwem kurczącego się morza. Cofająca się słona woda pozostawia za sobą podziemne złoża soli. Spływy z okresowych powodzi przesączają się do ziemi i rozpuszczają solne płaty. Bez wsparcia ziemia nad nimi zapada się.
„Zemsta natury”
Ittai Gavrieli z Izraelskiego Instytutu Geologicznego powiedział, że Instytut monitoruje powstawanie zapadlisk z kosmosu, ale nie jest to nauka ścisła.
Powiedział, że są one z pewnością „niebezpieczne”, ale także „wspaniałe”.
„To ma potencjał, aby stać się atrakcją turystyczną, jeśli jesteś skłonny podjąć ryzyko i jeśli kwestie ubezpieczeniowe są jasne” – powiedział Ittai.
„To zbyt niebezpieczne” – odpowiada Gidon Bromberg, izraelski dyrektor organizacji EcoPeace, dla którego zapadliska są „zemstą natury” za „niewłaściwe działania ludzkości”.
„Nie będziemy w stanie przywrócić Morzu Martwemu jego dawnej świetności” – powiedział. „Ale domagamy się jego ustabilizowania”.
Jego organizacja, w skład której wchodzą ekolodzy jordańscy i izraelscy, opowiada się za zwiększonym odsalaniem wody morskiej z Morza Śródziemnego, aby odciążyć Jezioro Galilejskie i rzekę Jordan, która mogłaby wtedy płynąć znów do Morza Martwego.
EcoPeace chciałaby również, aby przemysł został „pociągnięty do odpowiedzialności” poprzez płacenie większych podatków.
Nieuchronny spadek
W czerwcu Jordania porzuciła długo wstrzymywaną propozycję budowy kanału z Izraelem, która miała na celu transportowanie wody z Morza Czerwonego do Morza Martwego.
Zamiast tego Amman ogłosił, że zbuduje zakład odsalania wody, który będzie dostarczał wodę pitną.
Nawet gdyby kanał został zbudowany, nie mógłby sam uratować jeziora – stwierdził hydrolog Eran Halfi z Centrum Naukowego Morze Martwe - Arawa.
„Morze Martwe jest w deficycie miliarda metrów sześciennych rocznie, a kanał miał przynieść 200 milionów metrów sześciennych” – powiedział. „To spowolniłoby spadek [poziomu wody], ale by mu nie zapobiegło”.
Czy więc Morze Martwe jest skazane na zaniknięcie? Naukowcy twierdzą, że spadek jego poziomu jest nieunikniony przez co najmniej następne 100 lat. W tym okresie nadal będą się rozprzestrzeniać zapadliska.
OŚRODEK TURYSTYCZNY OPUSTOSZAŁ Z POWODU ZAPADAJĄCEGO SIĘ TERENU
W kąpielisku termalnym Ein Gedi obszar kamienistego piasku o szerokości około trzech kilometrów, oddzielający obecnie uzdrowisko od brzegu, usiany jest dziurami i szczelinami.
Dalej na północ cały kompleks turystyczny zamienił się w miasto duchów, oszpecone kraterami i ogrodzone płotami. Chodniki są zrujnowane, latarnie przewrócone, plantacja daktyli porzucona.
Ittai Gavrieli z Izraelskiego Instytutu Geologicznego powiedział, że obecnie istnieją tysiące zapadlisk wokół brzegów Morza Martwego, w Jordanii, Izraelu i na Zachodnim Brzegu.
Odzwierciedlają one politykę człowieka, która dosłownie zdziesiątkowała przepływ wody do Morza Martwego. Zarówno Izrael, jak i Jordania przekierowały wody rzeki Jordan na potrzeby rolnictwa i wody pitnej. Firmy chemiczne wydobywają minerały z wody morskiej.
Zmiany klimatyczne jeszcze bardziej przyspieszają parowanie. W Izraelu, w punkcie na południowy zachód od Morza Martwego, w lipcu 2019 r. odnotowano najwyższą temperaturę w kraju od ponad 70 lat – 49,9 stopni Celsjusza.
Znak ostrzegawczy o zapadliskach (źródło: TheAtlantic.com)
Zapadnięte pomieszczenia do masażu (źródło: TheAtlantic.com)
Zniszczenia w ośrodku wypoczynkowym w Ein Gedi (źródło: TheAtlantic.com)
Zapadlisko w Ein Gedi (źródło: TheAtlantic.com)
Zniszczony asfalt na brzegu Morza Martwego (źródło: BaltimoreSun.com)